Son Dakika

AB ile Tarım Ticaretinde Türkiye İçin Endişe Veren "Değer Uçurumu": İşlenmiş Ürün Sanayimiz Neden Yerinde Sayıyor?

AB ile Tarım Ticaretinde Türkiye İçin Endişe Veren "Değer Uçurumu": İşlenmiş Ürün Sanayimiz Neden Yerinde Sayıyor?

Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, Avrupa Birliği (AB) ile Türkiye arasındaki tarım ürünleri ticaretindeki son verileri değerlendirerek, Türkiye aleyhine büyüyen bir "değer uçurumu" olduğuna dikkat çekti. Kahveci'ye göre, Türkiye tarım ürünleri ticaretinde fazla verse de, katma değeri düşük ürünler ihraç edip, katma değeri yüksek ürünler ithal etmesi, yerli tarım ürünleri işleme sanayisinin durağanlığına işaret ediyor.

Kahveci'nin 2024 verilerine dayandırdığı analizine göre, AB27'nin toplam tarım ürünleri ticaret hacmi 429 milyar Avro'ya ulaştı. Bunun 234,1 milyar Avro'su ihracat, 194,9 milyar Avro'su ise ithalat olarak gerçekleşirken, AB 39,2 milyar Avro dış ticaret fazlası verdi. Son 10 yılda AB'nin tarım ticaret hacmi %59, ihracatı %58, ithalatı ise %60,2 oranında büyüdü. AB'nin tarım ürünleri ticaretinde ana ihracat kapısı %23 oran ve 54 milyar Avro ile Birleşik Krallık olurken, ana ithalat kapısı %8,8 oran ve 17,1 milyar Avro ile Brezilya oldu.

Türkiye'nin AB ile Tarım Ticareti ve Değer Farkı

Türkiye'nin AB ile tarım ürünleri ticaret hacmi 12,646 milyar Avro seviyesinde. Bu rakam AB'nin toplam tarım ticaret hacminin yaklaşık %3'ünü oluşturuyor. Türkiye'nin AB'den ithalatı (AB için ihracat) 4,781 milyar Avro iken (AB toplam ihracatının %2'si), AB'ye ihracatı (AB için ithalat) 7,865 milyar Avro olarak gerçekleşti (AB toplam ithalatının %4'ü). Bu durum Türkiye'nin AB ile tarım ticaretinde 3,084 milyar Avro fazla verdiğini gösteriyor. Kahveci, Türkiye'nin AB'den ithalatta ilk 8 ülke arasına giremezken, AB'ye ihracatta 7. ülke konumunda olduğunu belirtti.

Ancak Kahveci'nin asıl üzerinde durduğu nokta, bu ticaretin birim değerlerindeki dengesizlik. Türkiye'nin AB'den en fazla "kakao ve müstahzarları" ithal ettiğini, en fazla "yaş ve kuru meyve ile yaş ve kuru sebzeler" ihraç ettiğini vurguladı.

111-i682d6ed9076c6.jpgVerilere göre birim değerler şu şekilde:

  • AB'nin Türkiye'ye olan ihracatının (Türkiye'nin ithalatı) birim değeri: Yaklaşık 1.817 Avro/ton (2,631 milyon ton için).
  • AB'nin Türkiye'den olan ithalatının (Türkiye'nin ihracatı) birim değeri: Yaklaşık 2.246 Avro/ton (3,5 milyon ton için).

222-i682d6ef09f23e.jpgOn Yılda Büyüyen Uçurum

Kahveci, 10 yıl önceki (2014) verilerle 2024 verilerini kıyaslayarak bu uçurumun nasıl büyüdüğünü gözler önüne serdi:

  • 2014'te Türkiye'nin AB'ye ihracatı: Yaklaşık 3,986 milyar Avro (1,899 milyon ton) ve birim değeri 2.099 Avro/tondu. 2024'te bu birim değer sadece %6,5 arttı.
  • 2014'te Türkiye'nin AB'den ithalatı: 2,31 milyar Avro (2,94 milyon ton) ve birim değeri 785,9 Avro/tondu. 2024'te bu birim değer tam %65 arttı.

333-i682d6f246afa0.pngKahveci, bu durumun özetle, 10 yılda AB ile tarım ürünleri ticaret hacmimizin 6,296 milyar Avro'dan 12,646 milyar Avro'ya yükseldiğini, ihracatımızın yaklaşık %50,7, ithalatımızın ise %48,3 arttığını gösterdiğini belirtti. Ancak Kahveci, ithalat ve ihracat tutar olarak eşit artarken, birim değer olarak AB lehine büyük bir uçurumun oluştuğuna dikkat çekti.

444-i682d6f3a4c927.png

"Yerinde Sayyy!"

Ergin Kahveci, bu durumu "Bizim hammadde ve işlenmiş tarım ürünleri sanayimiz yerinde sayıp ve tarım ürünleri ihracat kalemlerimizin değeri %6,5 gibi çok az artarken, AB ülkeleri bize katma değerli ürün satmaya yönelmiş. Başarmış. Yerinde sayyy!" sözleriyle özetledi.

Bu analiz, Türkiye'nin tarım politikalarında acilen katma değerli üretime odaklanması ve işlenmiş tarım ürünleri sanayisini geliştirmesi gerektiğinin altını çiziyor. Aksi takdirde, ticaret hacmi artsa bile, elde edilen ekonomik fayda Türkiye lehine olmayacak.

Kaynak:https://x.com/erginkahveci06/status/1924818536435773558