Çiftçi Neden Para Kazanamıyor? Uzman Ergin Kahveci'den 'Girdi Fiyatı' Ezberini Bozan Analiz

Çiftçi Neden Para Kazanamıyor? Uzman Ergin Kahveci'den 'Girdi Fiyatı' Ezberini Bozan Analiz

Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, çiftçinin düşük gelir sorununu genellikle adres gösterilen "yüksek girdi maliyetleri" meselesinin ötesine taşıdı. Kahveci, küresel piyasada hareket eden girdi fiyatlarının, gelişmiş ülkelerdeki çiftçilerle benzer işletme sermayelerini doğurduğunu belirterek, asıl sorunun Türkiye'nin para politikası ve TL'nin alım gücündeki yıkıcı düşüşte yattığını öne sürdü.

Küresel Girdiler, Benzer İşletme Sermayeleri

Uzun yıllardır Türkiye'deki çiftçilerin temel şikayetlerinden biri olan tarımsal girdi maliyetlerinin yüksekliği tezi, Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci tarafından tartışmaya açıldı. Kahveci'ye göre, "Tarımsal girdiler pahalı olduğu için çiftçi para kazanamıyor" tezi yanlış.

Kahveci, tarımsal girdilerin küresel olarak hareket ettiğini ve bu nedenle Türkiye ile tarımsal açıdan gelişmiş ülkeler (örneğin Fransa) arasında, bazı kalemlerde ucuzluk ya da pahalılık olsa dahi, genel olarak benzer ve birbirine yakın işletme sermayeleri ile üretim yapıldığını belirtti.

Asıl Sorun: Para Politikası ve Alım Gücü Kaybı

Uzmanın analizine göre, çiftçinin gelirindeki asıl erimenin nedeni girdi fiyatları değil, Türkiye'nin para politikası ve yerel para birimi TL'nin alım gücündeki dramatik kayıp. Kahveci, bu durumu çarpıcı bir buğday örneğiyle gözler önüne serdi:

• 2003 yılında 1 Türk Lirası ile 1,654 kg Buğday alınabilirken,

• Bugün 1 Türk Lirası ile sadece 74 gram Buğday alınabiliyor.

Bu veriler, 1 TL ile alınan buğday miktarının yaklaşık 22 kat azaldığına işaret ediyor.

Dolar Bazında Alım Gücü Değişimi

Analiz, yerel para birimi TL'nin dolar karşısındaki değeri ve alım gücü arasındaki zıt yönlü azalışı da ortaya koydu:

• 2003 yılında 1 Dolar ile 2,5 kg Buğday alınırken,

• Bugün 1 Dolar ile 3 kg Buğday alınıyor.

Bu durum, dolar bazında buğday alım miktarının %17 arttığını gösteriyor. Uzman Kahveci, bu tablonun net bir şekilde "paranın hem alım gücünün hem de dolar karşısındaki değerinin zıt yönlerde azaldığını" ispatladığını vurguluyor.

Çözüm: Ürün Fiyatı

Ergin Kahveci, yaptığı analizin sonucunda meselenin özünün "para politikası" ve onun yıkıcı etkisi olduğunu belirterek, çiftçi refahı için tek çözüm yolunu gösterdi:

"İşin özü 'para politikası' ve onun yıkıcı etkisi. Bu yüzden çare 'fiyat' yani ürün fiyatı. Yani çiftçinin işletme sermayesini çıkarması ve üstüne refah payı alması. Kalanlar ayrıntı."

Uzman, çiftçinin refahı için kâr marjını güvence altına alacak ürün fiyatının önemine dikkat çekerek, bu sayede çiftçinin azalan alım gücüne karşı korunabileceğini belirtiyor.