Son Dakika

Ergin Kahveci’den ABD Analizi: Tarım Desteğinde Mısır Değil Pamuk ve Protein Ön Planda

ABD TARIM DESTEKLERİNDE “KAZANÇ ODAKLI” DÖNÜŞÜM: TÜRKLER MISIR BİLİRKEN ABD PAMUK VE PROTEİN KORUYOR

Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, ABD’nin tarımsal destekleme sisteminin perde arkasını ve 2025 yılı yeni eşik fiyat düzenlemelerini analiz etti. Kamuoyunda "ABD tarımı eşittir mısır" algısının hakim olduğunu belirten Kahveci, rakamların ve eşik fiyatların bambaşka bir stratejik öncelik ortaya koyduğunu vurguladı.

Mısır Algısı Yanıltıcı: Zirvede Pamuk ve Yağlı Tohumlar Var

Kahveci’nin aktardığı verilere göre, 2014 ve 2018 tarım yasalarında büyük ölçüde sabit tutulan referans/eşik fiyatlar, 2025 OBBBA düzenlemesiyle önemli oranda artırıldı. Ancak desteklerdeki asıl aslan payı sanılanın aksine mısıra değil; pamuk, yağlı tohumlar ve yemeklik baklagillere ayrıldı.

  • Pamuk Zirvede: 2025 itibarıyla kilogram başına 0,926 dolar eşik fiyata ulaşan pamuk, mısırın yaklaşık 5,8 katı düzeyinde destek görerek koruma listesinin en üstüne yerleşti.

  • Yer Fıstığı ve Baklagiller: Yer fıstığı 0,694 $/kg ile yüksek koruma grubunda yer alırken; büyük nohut 0,565 $/kg, mercimek 0,524 $/kg ve soya fasulyesi 0,367 $/kg referans fiyata yükseldi.

  • Mısır Geride Kaldı: Üretim hacmiyle öne çıkan mısırın referans fiyatı ise 2025'te yalnızca 0,161 $/kg seviyesinde kaldı.

Bu tablonun, ABD’nin yalnızca tahıl üretimini değil; protein kaynaklarını, endüstriyel değeri yüksek özel ürünleri ve bitkisel yağ arzını stratejik olarak önceliklendirdiğini gösterdiği ifade edildi.

Ürün Fiyatı Değil, "Kar Marjı" Sigortalanıyor

ABD’nin hayvancılık desteklerinde de klasik "ürün başına prim" modelini terk ettiğine dikkat çeken Kahveci, sistemin gelir ve marj sigortası mantığıyla çalıştığını belirtti.

Hayvancılıkta devletin taban fiyat ya da alım garantisi vermediğini vurgulayan Kahveci, mekanizmayı şöyle özetledi:

"ABD devleti 'Sütün fiyatını şu seviyede tutacağım' demiyor. Bunun yerine 'Süt Fiyatı - Yem Maliyeti = Marj' hesabını yapıyor. Üreticinin kar marjı belirlenen eşiğin altına düşerse aradaki farkı ödüyor. Yani sistem 'sütsüz/ürün odaklı' değil, Doğrudan Karlılık ve Kazanç Odaklı işliyor."

DTÖ Engeline Takılmayan Realist Model: "Kazanç Odaklı Piyasa Mekanizması"

Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kuralları gereği taban fiyat, garanti alım ve doğrudan piyasa müdahalesi gibi yöntemlerin kısıtlandığını hatırlatan Kahveci, ABD'nin bu kuralların etrafından dolanan değil, sistemi dönüştüren realist bir model uyguladığını belirtti.

Yıllardır Türkiye için de savunduğu "Kazanç Odaklı Piyasa Mekanizması" modelinin dünyada farklı örnekleri olduğuna değinen uzman, AB, İngiltere, Hindistan ve Yeni Zelanda'nın kendi şartlarına göre modeller geliştirdiğini kaydetti.

Kahveci, Türkiye'nin de kendi modelini kurgularken temel hedefinin "çiftçinin para kazanması ve üretimde sürdürülebilirlik" olması gerektiğinin altını çizdi.