Son Dakika

Ergin Kahveci’den USDA Analizi: "Çiftçi Zararına Üretiyor"

Tarım Uzmanı Ergin Kahveci’den "Küresel Çiftçi Krizi" Analizi: "Maliyet ve Fiyat Uçurumu Son 10 Yılın Zirvesinde!"

ANKARA – Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, gıda üretimindeki maliyetler ile çiftçinin eline geçen satış fiyatları arasındaki makasın son on yılın en yüksek seviyesine ulaştığını duyurdu. ABD Tarım Bakanlığı (USDA) verileri üzerinden bir simülasyon sunan Kahveci, sorunun sadece Türkiye’de değil, küresel ölçekte bir "siyasi irade ve piyasa yönetimi" sorunu olduğunu vurguladı.

ggg-i6965239c910b2.jpgABD Verileri Alarm Veriyor: 100 Dolara Mal Olan 120 Dolara Satılıyor

USDA’nın Ekim 2025 verilerini analiz eden Kahveci, 2011 yılını baz alarak (2011=100) korkutucu tabloyu şu rakamlarla özetledi:

  • Maliyet Fiyat Endeksi: 154,6’ya yükseldi.

  • Alınan Fiyat Endeksi: 120,5’e düştü.

Kahveci, bu rakamların pratik anlamını şu şekilde açıkladı: "2011 yılında 100 dolara mal edilen bir ürün 100 dolara satılabilirken; bugün 154,6 dolara mal edilen ürün ancak 120,5 dolara alıcı bulabiliyor. Çiftçinin üretim başına kaybı yaklaşık 34 birimdir."

Maliyetler Satış Fiyatından 2,5 Kat Daha Hızlı Artıyor

Sorunun temelinde girdi maliyetlerinin kontrolsüz yükselişi yattığını belirten Ergin Kahveci; gübre, yem, tohum, yakıt, enerji ve işçilik gibi ana kalemlerdeki artışın, ürün satış fiyatlarındaki artışı gölgede bıraktığını ifade etti. Kahveci’nin tespitine göre son 10 yılda fiyatlar 21 birim artarken, maliyetler 55 birim yükseldi. Bu durum, maliyetlerin fiyatlardan 2,5 kat daha hızlı arttığını gösteriyor.

"Çözümün Anahtarı Fiyat, Adresi Kamusal Otoritedir"

Dünyanın her yerindeki çiftçilerin benzer sorunlarla boğuştuğunu hatırlatan Kahveci, çözüm için kamunun "hakem" rolüne geri dönmesi gerektiğini savundu:

"Çözümün tek anahtarı fiyattır. Fiyatı piyasalaştırmak ve piyasa düzenleyicisi olmak, kamusal otoritenin görevidir. Bu ise doğrudan siyasi iradenin ideolojisine bağlıdır. Politika önericileri ile siyasi irade arasındaki zihniyet mesafesi açıldıkça, çiftçinin derdi katlanır."

"Bilmem Anlatabildim mi?"

Kahveci, yaptığı bu teknik analizi toplumsal bir mesajla bitirerek, tarım politikalarının sadece rakamlardan ibaret olmadığını, bir "zihniyet" meselesi olduğunu vurguladı. Uzmana göre, kamu otoritesi piyasada dengeleyici rol oynamadığı sürece, çiftçinin üretim maliyetleri altında ezilmeye devam etmesi kaçınılmaz görünüyor.