ERGİN KAHVECİ: "YERALTI SULARI STRATEJİK SERVETİMİZDİR, ACİL PLANLAMA ŞART"

NASA VERİLERİ AÇIKLANDI: TÜRKİYE EN HIZLI KURUYAN 4. HAVZADA!

ANKARA – Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, saygın bilim dergisi PNAS’ta yayımlanan ve NASA’nın ikiz uyduları GRACE ile GRACE-FO’nun 23 yıllık (2002–2025) kütle çekim verilerine dayanan araştırmanın sonuçlarını değerlendirdi. Kahveci, Türkiye'nin de içinde bulunduğu "Bereketli Hilal" Havzası'nın dünyada en hızlı su kaybeden 4. bölge olduğunu belirterek, "Dünya kuruyor, biz dünyadan daha hızlı kuruyoruz" uyarısında bulundu.

Eski Hesaplar Geçersiz: Yeraltı Su Kaybı %33 İla %52 Eksik Ölçülmüş

Yeni metodoloji ile yapılan yüksek çözünürlüklü analizler, küresel ölçekteki su kayıplarının geçmişte tahmin edilenden çok daha vahim olduğunu ortaya koydu. Bilimsel veriler, eski hesaplamaların yeraltı suyu kayıplarını %33, 100.000 km²'den küçük bölgesel havzalarda ise %52 oranında eksik ölçtüğünü gösteriyor.

Dünya genelinde karasal su depoları yılda net -270 Gigaton (Gt) su kaybederken, 23 yıllık birikimli net su kaybı 690 Gigaton'a ulaştı.

Türkiye İçin Kırmızı Alarm: En Ağır Tablo Güneydoğu ve Konya’da

Sınıraşan bir yapıya sahip olan ve 533 bin km²’lik alanının %55–60’ı Türkiye sınırlarında kalan 28 Nolu Bereketli Hilal Havzası, yıllık 8,6 Gt su kaybıyla Kuzey Hindistan, Brezilya Yaylaları ve Orta Suudi Arabistan’ın ardından dünyada 4. sırada yer alıyor.

Sadece Türkiye sınırları içerisindeki yıllık net su kaybı −5,1 ila −5,6 Gt/yıl seviyesinde. Bu miktar, Türkiye’deki tüm tarımsal sulamada kullanılan suyun %12’sine denk geliyor. Havza genelindeki bölgesel durum ise şöyle:

• Güneydoğu Anadolu Aksı (Mardin, Şanlıurfa, Diyarbakır): Yıllık su kaybı −2,64 cm/yıl ila −3,28 cm/yıl ile havza ortalamasının (−1,61 cm/yıl) yaklaşık iki katına çıkarak en şiddetli çöküş hattını oluşturuyor.

• Konya Ovası ve İç Anadolu Aksı (Konya, Karaman, Aksaray, Niğde, Nevşehir): Yıllık 1,6 ila 1,75 cm/yıl kayıpla havza ortalamasının üzerinde. Aşırı yeraltı suyu pompalaması obruk riskini ve katman çöküşlerini tetikliyor.

• Çukurova ve Amik Ovası (Adana, Hatay): Yıllık 0,8–1,2 cm/yıl kayıpla, nehir beslemeleri sayesinde kütle kaybını görece dengelesse de su eksilmesi devam ediyor.

Kullanılan Her 100 Metreküp Sulama Suyunun 30 Metreküpü "Ana Rezervden"

Bölgede kullanılan yıllık ~18 milyar m³ sulama suyunun yaklaşık %30’unun doğa tarafından yenilenmeyen yeraltı akiferlerinden harcandığına dikkat çeken Kahveci, Türkiye’nin toplam su tüketiminin %77,2’sinin tarıma gittiğini hatırlattı.

Kahveci, Türkiye’nin yaklaşık 180-190 Gt’lık baraj altyapısı ve Fırat ile Dicle gibi akarsuların doğduğu "yukarı çığır" konumunun stratejik bir avantaj sunduğunu vurgulayarak çözüm yolunu şu sözlerle özetledi:

"Yeraltı suları görünmeyen stratejik servetimizdir. Görmezden geldiğimiz her gün gıda güvenliğimizi ve milli egemenliğimizi riske atıyoruz. Kayıpları ve tarımsal su kullanım oranını %77’lerden %30-35’ler bandına çekmemiz mümkündür. Üretim planlaması, ürün çeşitlemesi, çiftçi yasaları ve doğa korumalı destekleme modelleriyle radikal adımları hemen atmalıyız."