Garip Mezarlığı / Qarip Mezarluği ve Ahde Vefa
Garip Mezarlığı / Qarip Mezarluği ve Ahde Vefa
Biz Türkler geçmiş önemli tarihimiz ve değerlerimizi abideleştirmiyoruz, oysa ki batılılar bizlerin utanç saydığımız değerleri bile abideleştiriyorlar.
Adamlar insanları kazıklara geçirip öldüren Kazıklı Voyvoda'nın mezarını bile müzeye çeviriyor, bizim insanımızın çoğunun bir çok değerimizden haberi bile yok.
Misal 1080 tarihinde Şavşat'ın Cengelek Yaylasında bir savaş oluyor. Bu savaşta Danişmentli Emir Ahmet komutasındaki Selçuklu Türk İslam ordusu, bölgedeki Gürcü-Kıpçak Hıristiyan ordusu ittifağı ile bir savaş yapıyor ve bu savaşta şehit olan Müslüman Oğuzlar Şavşat'ın Arsiyan yaylasında Gorizil dediğimiz tepenin dibinde biz Şavşatlıların Qarip Mezarluği dediğimiz Garip Mezarlığında yatıyorlar. Yani bu mezarlık aslında Anadolu Müslüman Türkleri için bir şehitliktir, Anadolu'nun İslamlaşmasında çok önemli bir ziyaretgâh olmalıdır, burada abide yapılmalıdır.
Sade Garip Mezarlığı değil Kençiyan Dağının yamaçlarında da o şehitler yatar.
Ben bir Müslüman Kıpçak olarak kısmen bana ters olsa da bunu söylüyorum çünkü bu yer her ne kadar da Kıpçak varlığının o zamanki yenilgisi anlamı taşısa da bu vatanın İslamlaşması için önem taşıyor. Müslüman Türk Selçuklu ordusu bu savaşı kazanınca İslam dini Ordu ilimize kadar yayılıyor. Bu denli anlamlı savaştır. Savaşta komutan kimdi? Danilmentli Emir Ahmet.
Demekki yurdun nerelerinden Müslüman Türkler bu savaşta şehit düşmüştür.
Garip Mezarlığı denme sebebi yurdun değişik yerlerinden ta Şavşat'a İslam için savaşmaya gelen bu yiğitlerin o Gorizil denen dağın dibinde başlarında bir taşları bile olmadan yatmaları nedeniyledir.
Dânişmendli Beyliği, 1080–1178 yılları arasında Sivas merkez olmak üzere Çorum, Tokat, Niksar, Amasya, Malatya, Elazığ, Kayseri şehirleri civarında kurulmuş bir Anadolu Müslüman Türk beyliğidir.
Demekki en az bu coğrafyadan şehitler Arsiyan Yaylasındaki Kençiyan Dağı ve Gorizil Tepesinde yatıyor.
Peki hangi Sivaslı, hangi Çorumlu, hangi Tokatlı, hangi Niksarlı, hangi Amasyalı, hangi Malatyalı, hangi Elazığlı ve hangi Kayserili bunu biliyor, maalesef hiçbiri.
Demem odur ki Garip Mezarlığı dediğimiz o yer abideleştirilmeli, ziyaretgaha çevrilmeli, orada bu savaşı anlatan bir kitabe bulunmalı.
Garip mezarlığında temiz, pak Müslüman Oğuz şehitlerimiz yatmaktadır. Onlar bizim bu vatanın İslamlaşmasında canını veren minnet duyduğumuz değerimizdir.
Ben Karadeniz Teknik Üniversitesi Tarih Öğretmenliği bölümünde üniversite okurken ders kitabında bu savaş geçmişti. Demekki tarihte geçiyor ama farkı farketmiyoruz, önemsemiyoruz. Oysa ki köyümüzden Bedel Hoca dediğimiz yıllarca köyümüzde imamlık yapan değerli Bedel Sural hocamız hep o mezarlığa gider, o şehitlerin yattığı diğer alanları elinde Kur'an ile ziyaret ederdi ve ediyor da.
Bedel Hoca gibi bu şehitlikleri bilen insanlar hayatta iken onlardan öğrenilerek o yerler tespit edilmeli, bu çok önemli şehitlik değerimizin kaybolmasının önüne geçilmelidir.
Unutmayalım ki Eyüp Sultan hazretleri de İstanbul'un fethi için 85 yaşlarında İstanbul surlarının dibinde şehit olmuş ve mezarı kaybolmuştu, daha sonra mezarının yeri çok zorlukla tespit edilebilmişti. Aynı duruma düşülmemeli.
Bedel hocamız Garip Mezarlığı dediğimiz bu şehitliği ziyaret ediyorsa demekki bu değerin farkında olanlarımız var ama önemli olan Türkiye Cumhuriyeti yetkililerinin bu olaya el atmasıdır. Garip Mezarlığı bizim minnet duyduğumuz bir değerimizdir ve gerek oraya ulaşım açısından gereken yapılmalı, gerekse orda bir müze ya da abide yapılarak ahde vefa gösterilmelidir. Garip Mezarlığı, Arsiyan Yaylasından köye doğru yola çıkınca yayan yolu ayrımının hemen başlangıcında Gorizil'in güney eteğindedir
Murat Karal
Araştırmacı Tarihçi