Mesketya Neresidir?
Mesketya neresi dersek ilk akla Axısxa (Ahıska) gelir. Fakat öncelikle bunun için Mesket Türklerinin verdiği yer adlarına bakmak gerekir. İlk başta Mesket kelimesindeki gibi ET ekine bakacaksın, bu ek nerde varsa öncelikle Mesket orası. Ama yeterli mi, hayır. Başka birçok ek var bir, ikincisi de Anadolu'da çok farklı yerlerde de var bu ek. Misal tamam Artvin ve Ahıska'da bu ekli yer adı çok ama Ordudaki Melet Çayını, Kayseri Erkilet'i nereye koyacaksın ve hatta Kahramanmaraş Menzelet Gölünü de dahil edeceksin. Kütahya'nın Emet ilçesini de es geçemezsin.
İşte Mesket Türkleri yurdu neresini kapsar dersen bu durumda aklımıza Herodot geliyor. Tarihin babası lakablı Herodot der ki:" M.Ö. 625 yılında,Tokat Zile yakınlarında Pers ordusu bir hile ile Saka/İskit ordusunu,(ALPER TUNGA,'yı) yenene kadar Anadolu'ya İskitler hakimdi.
Anadolu'ya diyor, demiyor ki Artvin'e, Ahıska'ya, Erzurum, Ardahan, Kars'a...
Dolayısıyla tüm Anadolu'ya hakimse her yere de yer adlarını vermiş oluyor.
Bu durumda Mesket Türkleri yurdu tüm Anadolu idi. Bundan dolayıdır ki Mesket Türklerinin verdiği adlar Anadolu'daki birbirinden uzak diyarlarda da vardı.
ET ekli yerler özellikle Artvin, Ahıska ve çevresinde yoğundur, bakınız:
İvet 👉🏼 Şavşat Mısırlı Gürcü Köyü
Tibet 👉🏼 Şavşat Cevizli Kıpçak Köyü
Bazgiret 👉🏼 Şavşat Maden Gürcü Köyü.
Vaket 👉🏼 Şavşat Zakiyet yani Yağlı Köyünün Gürcü mahallesi
Tavzet 👉🏼 Şavşat Meşeli Köyü (Dabaçurul) Kıpçak mahallesi.
Kadaget 👉🏼 Şavşat Çoraklı Köyü (Gâlkulup) Kıpçak mahallesi
Salasiyet 👉🏼 Şavşat Arsiyan Yaylası çayır adı
Gorxiyet 👉🏼 Şavşat Arsiyan'a Tibet'ten yayan gidilince yol üstündeki bir arazi
Peranet 👉🏼 Şavşat Kıpçak köyü Pınarlı Köyünün Demirciler Mahallesi
Xatoret 👉🏼 Şavşat Kıpçak köyü Yoncalının (Sıxiya) mahallesi
Çisvet 👉🏼 Şavşat'ın Kıpçak Atalar Köyü
Mikelet 👉🏼 Şavşat'ın Kıpçak Çermik Köyü
Çartulet 👉🏼 Şavşat'ın Kıpçak Çamlıca Köyü
Zakiyet 👉🏼 Şavşat'ın Gürcü Yağlı Köyü
Çilliyet 👉🏼 Şavşat Cevizli köyünde ormanda bulunan bir çayır adı
Çiviyet 👉🏼 Şavşat'ın Gürcü köyü Oba'nın (Ube) mahallesi
Zohret 👉🏼 Şavşat'ın Kıpçak Köprüyaka Köyü (Carat) mahallesi
Uket 👉🏼 Şavşat'ın Kıpçak Şalcı Köyü (Çuvarep) Bahçeli mahallesi
Tetraket 👉🏼 Şavşat Gürcü Çukur Köyü (Çixor) arazi adı..
Kostanet 👉🏼 Artvin Borçka yer adı
Vanet 👉🏼 Artvin Borçka yer adı
Makret 👉🏼 Artvin Borçka yer adı
Çamarket 👉🏼 Artvin Borçka yer adı
TabagETil 👉🏼 Şavşat Kıpçak Yaşarköy
Pilarget 👉🏼 Artvin Arhavi Laz Ulukent Köyü
Kabarcet 👉🏼 Artvin'in Gürcü Murgul ilçesi köyü
Gurbiyet 👉🏼 Artvin Gürcü Murgul ilçesi köyü
Puruset 👉🏼 Artvin'in Gürcü Murgul ilçesi köyü
Çinçalet 👉🏼 Artvin'in Gürcü Murgul ilçesi köyü
Guvamiçeret 👉🏼 Artvin'in Gürcü Murgul ilçesi köyü
Kamliyet 👉🏼 Artvin Murgul ilçesi köyü
Goraşet 👉🏼 Artvin Ardanuç Kıpçak Kutlu Köyü
Sıxerpet 👉🏼 Ardahan'ın Kıpçak köyünün adı
Hoşuret 👉🏼 Ardahan Kıpçak Hanak Dilekdere köyü
Cırget 👉🏼 Ardahan Kıpçak Hanak Yünbüken köyü
Macivet 👉🏼 Ardahan Kıpçak Hanak Yamçılı köyü
Oruşet 👉🏼 Ardahan Kıpçak Hanak Oğuzyolu köyü
Tatalet 👉🏼 Ardahan Kıpçak Çıldır Baltalı köyü
Çıldıret 👉🏼 Ardahan Kıpçak Posof Balgöze köyü
Sakunet 👉🏼 Gürcistan Kıpçak Ahıska köyü
Kantiet 👉🏼 Gürcistan Kıpçak Ahıska köyü
Mugaret 👉🏼 Gürcistan Kıpçak Ahıska köyü
Tibet 👉🏼 Gürcistan Kıpçak Ahıska köyü
Karzamet 👉🏼 Gürcistan Kıpçak Aspindza köyü
Panaket 👉🏼 Gürcistan Kıpçak Aspindza köyü
Varnet 👉🏼 Gürcistan Kıpçak Aspindza köyü
Şaluşet 👉🏼 Gürcistan Kıpçak Aspindza köyü
Roçet 👉🏼 Gürcistan Kıpçak Aspindza köyü
Varnet 👉🏼 Gürcistan Kıpçak Aspindza köyü
Gobiyet 👉🏼 Gürcistan Kıpçak Aspindza köyü
Çobaret 👉🏼 Gürcistan Kıpçak Aspindza köyü
Buzmaret 👉🏼 Gürcistan Kıpçak Aspindza köyü
Gabet 👉🏼 Gürcistan Kıpçak Aspindza köyü
Danet 👉🏼 Gürcistan Kıpçak Aspindza köyü
Murdjahet 👉🏼 Gürcistan Kıpçak Ahılkelek köyü
Baralet 👉🏼 Gürcistan Kıpçak Ahılkelek köyü
Heluket 👉🏼 Artvin Hopa Hemşinli köyü
Mğet 👉🏼 Rize Fındıklı köyü
Çanapet 👉🏼 Rize Fındıklı köyü
Çanet 👉🏼 Rize Fındıklı köyü
Oçamret 👉🏼 Rize Fındıklı köyü
Tolikçet 👉🏼Rize Ardeşen Laz köyü
Suxulet/Tsxulet 👉🏼 Rize Ardeşen Laz köyü...
M.Ö 625'te İran Urmiye'den Anadolu'ya giren Mesket Türkleri M.Ö 4. yüzyıl ile M.Ö 8. yüzyıl ile arasında Karadeniz'e yayıldı. Mesket Türkleri İskit ve Saka adıyla da anılan tarihteki ilk Türk topluluğudur.
Murat Karal
Araştırmacı Tarihçi