Ölçüyoruz Ama Yaşamıyoruz: Zaman
Ölçüyoruz Ama Yaşamıyoruz: Zaman
Zaman, insanoğlunun en eski meraklarından biridir.
İlk insan, gökyüzüne baktığında günün aydınlanıp karardığını fark ettiğinde, aslında zamanı ölçmeye başlamıştı.
Mısırlılar, güneşin gölgesini izleyerek ilk güneş saatlerini yaptılar.
O gölgeler, zamanın ilk “ölçüsü” oldu.
Ardından su saatleri, kum saatleri, mum saatleri geldi.
Zaman, yavaş yavaş gözle görülebilir bir varlığa dönüşüyordu.
Orta Çağ’da, manastırların çan sesleri insanlara günün hangi vaktinde dua edeceklerini hatırlatıyordu.
Bu çanlar, bir anlamda mekanik saatin atalarıydı.
Derken 14. yüzyılda Avrupa’nın meydanlarında dev kule saatleri yükseldi.
Artık zaman, sadece gökyüzünün değil, şehirlerin de kontrolündeydi.
Fakat asıl kırılma, “dakika” kavramının doğuşuyla geldi.
Dakika, insanoğlunun zamanı küçültme, daha ince dilimlere ayırma çabasıydı.
Sanayi devrimiyle birlikte saatler sadece zamanı değil, üretkenliği de ölçmeye başladı.
Dakikalar, molaları belirledi; vardiyalar, tren seferleri, maaş hesapları hep zamanın ritmine göre düzenlendi.
Zaman artık ölçülebilen bir değerdi; hem ekonomik hem insani.
20.yüzyılda atom saatleri zamanı milyarda bir saniyeye kadar ölçebilir hale geldi.
Bugün cep telefonlarımız, uydulardan gelen sinyallerle dünyanın neresinde olursak olalım aynı saati gösteriyor.
Artık zamanı hatasız ölçüyoruz.
Ama ironik olan şu: Ne kadar kesin ölçersek ölçelim, hâlâ “zaman yetmiyor” diyoruz.
Belliki sorun zamanı ölçmekte değil, onu hissedememekte.
Belki de zamanın değeri, saniyelerin içinde değil, yaşanmış anların derinliğinde saklıdır.
Aynı zamanda en büyük yanılgımız; onu yakalamaya çalışmak. Zaman yakalanamaz ki. Bu neyin çabası. Bazılarımız da iyi zamanları yavaşlatmaya, kötü zamanları da hızlandırmaya çalışıyor. Nafile…Boşa uğraş… Zamana müdahale edilemez ki.
Oysa bıraksak kendi haline zamanı. Kim bilir belki de akıp gidecek; güvenle denize dönen yorgun bir ırmak misali.
Tam da yeri gelmişken Charlie Chaplin’in meşhur sözünü anmamak olmaz;
“Time is thebestauthor. Italwayswritestheperfectending”
“Zaman en iyi yazardır, o her zaman mükemmel son yazar.”
Yazar Uğur Kıymaz
ugurkiymaz@bilgigazetesi.org