Son Dakika

REKOR REKOLTEYE RAĞMEN ÇİFTÇİNİN YÜZÜ GÜLMEDİ: BOLLUK VAR, KAZANÇ YOK

REKOR REKOLTEYE RAĞMEN ÇİFTÇİNİN YÜZÜ GÜLMEDİ: BOLLUK VAR, KAZANÇ YOK

Avrupa tarihinin en kurak yazlarından birini geçirip rekoltede ağır kayıplar yaşarken, Türkiye bereketli yağışların etkisiyle buğday ve arpada tarihi rekorlara imza attı. Ancak Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci’nin değerlendirmelerine göre, tarlalardaki rekor rekolte çiftçinin cebine kazanç, işletmesine ise sermaye olarak yansımadı.

Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, iklim krizinin ve küresel rekolte dalgalanmalarının Türkiye ve Avrupa tarımına etkilerini çarpıcı verilerle açıkladı. Kahveci’nin paylaştığı analize göre Batı Avrupa kuraklıkla boğuşup 16,7 milyon tonluk tahıl kaybıyla 3,2 milyar euro zarar ederken, Türkiye’de 2026 yılı buğday üretimi 24,5 milyon ton, arpa ise 10 milyon ton seviyesine ulaştı.

Ancak uzman Ergin Kahveci, üretimdeki bu rekor artışın Türk çiftçisi için refah veya memnuniyet getirmediğine dikkat çekiyor.

Ergin Kahveci: "Rekor Üretim Piyasa ve Çiftçi Üzerinde Farklı Dinamikler Yarattı"

Ergin Kahveci’nin açıklamaları ve konuya ilişkin analizleri ışığında piyasadaki mevcut tablo şu şekilde özetleniyor:

  • Fiyatlar Maliyet Sınırına Geriledi: Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) alım fiyatları açıklasa da, piyasadaki arz fazlalığı serbest piyasa fiyatlarını maliyet sınırına geriletti. Çiftçi, ürününü maliyetinin hemen üzerinde veya yer yer altında satmak zorunda kaldı.

  • Maliyet-Fiyat Makası Eridi: Gübre, mazot, tohum ve işçilik gibi girdi maliyetlerindeki yüksek enflasyon sürerken, rekolte bolluğu sebebiyle ürün satış fiyatları baskılandı. Bu durum çiftçinin net kâr marjını eritti.

  • İşletme Sermayesi Birikimi Sağlanamadı: Girdi maliyetlerini borçlanarak karşılayan üreticiler, elde ettikleri geliri finansman giderleri ve geçmiş borçlara aktardı. Düşük kalan ürün fiyatları nedeniyle önümüzdeki sezonun ekimini finanse edecek net işletme sermayesi birikimi gerçekleşmedi.

Doğu Avrupa Dengeledi, Küresel Rekabet Çiftçiyi Sıkıştırdı

Ergin Kahveci, Batı Avrupa'daki kayıplara karşılık Doğu Avrupa ülkelerinde (Romanya, Bulgaristan, Polonya, İsveç) tahminlerin yukarı yönlü revize edildiğini vurguluyor. Bu durum, Türkiye’nin rekor üretimine rağmen küresel piyasalarda fiyat baskısının devam etmesine ve Türk çiftçisinin pazar gücünün sınırlı kalmasına yol açtı.

Çiftçi Memnun mu? "İklimin Bugün Verdiğini Yarın Geri Alabilir"

Sahadaki tabloyu değerlendiren uzmanlar ve üreticiler, genel tablodan memnun değil. Üreticilerin ortak şikayeti; Avrupa standartlarında pahalı girdi maliyetlerine karşılık, ürünün yerel piyasada ucuz kalması.

Ergin Kahveci, iki üretim sezonu arasındaki bu keskin farkın iklimin tarım üzerindeki gücünü gösterdiğini belirterek hayati bir uyarıda bulunuyor:

"İklimin bugün verdiğini yarın geri alabileceğini unutmamak gerekir. Bu yüzden kuraklığa dayanıklı çeşitlerin ve suyu verimli kullanan planlı üretimin hayata geçirilmesi zorunludur."

Uzmanlar, sadece rekolte artışına sevinmek yerine çiftçinin net gelirini koruyacak gelir garantili destekleme modellerinin acilen uygulanması gerektiğinin altını çiziyor.