Samanyolu’nun İki Katı Genişliğinde Devasa Radyo Jeti Keşfedildi

Samanyolu’nun İki Katı Genişliğinde Devasa Radyo Jeti Keşfedildi

Astronomlar, Samanyolu Galaksisi’nin iki katı genişliğinde devasa bir radyo jeti keşfetti. Ulusal Bilim Vakfı’na (NSF) bağlı NOIRLab’da doktora sonrası araştırmacı olarak görev yapan Anniek Gloudemans, bu keşfi “erken evrende şimdiye kadar gözlemlenen en büyük radyo jeti” olarak nitelendirdi. Yeni bir çalışmaya göre, bu kadim gök cismi, evrenin bugünkü yaşının henüz yüzde 10’una bile ulaşmadığı bir dönemde, yani yaklaşık 1,2 milyar yıl yaşında oluştu.

Devasa Radyo Jetleri ve Süper Kütleli Kara Delikler

Bilim insanları, evrenin erken dönemlerinde böyle büyük radyo jetlerinin neden daha önce tespit edilemediğini, kozmik mikrodalga arka plan ışımasının bu tür uzak cisimlerin radyo ışığını sönükleştirmesiyle açıklıyor. Genellikle büyük galaksilerin merkezinde bulunan süper kütleli kara delikler, çevresindeki maddeleri çekerek büyük miktarda enerji yayabiliyor. Bu enerji, kuasarların oluşumunu tetikliyor. Kuasarlar, evrendeki en parlak gök cisimleri olarak biliniyor ve güçlü madde jetleri yayma kapasitesine sahipler.

Keşfedilen bu devasa radyo jetinin genişliği en az 200 bin ışık yılı olarak ölçüldü. Bilim insanları, bu keşfin, evrenin ilk radyo jetlerinin ne zaman oluştuğunu ve galaksilerin nasıl şekillendiğini anlamak açısından önemli bir pencere açtığını belirtiyor.

Gözlemler ve Yöntem

Uluslararası bir gökbilimci ekibi, radyo jetini ilk olarak Avrupa'daki Low Frequency Array (LOFAR) radyo teleskop ağıyla tespit etti. Ardından, Hawaii'deki Gemini Kuzey Teleskobu ve Teksas’taki Hobby-Eberly Teleskobu kullanılarak ek gözlemler yapıldı. Bu farklı dalga boylarındaki gözlemler birleştirilerek, J1601+3102 adı verilen kuasarın detaylı bir profili çıkarıldı.

Gloudemans, “Erken evrende güçlü radyo jetleri yayabilen kuasarları araştırıyoruz. Bu keşif, birden fazla teleskobun gücünü birleştirerek neler keşfedebileceğimizi gösteriyor” dedi.

Gelecek Araştırmalar ve Benzer Keşifler

Bu büyüklükte bir radyo jetinin tespit edilmesi, evrenin erken dönemlerinde daha fazla benzer cismin olabileceğine işaret ediyor. Araştırmacılar, bu tür jetlerin oluşum mekanizmasını anlamak için daha fazla gözlem yapmayı planlıyor. Gloudemans, “Erken evrende yaklaşık bin kadar kuasar tespit edildi. Bunlar nadir olsa da, önemli sayıda örnek mevcut” şeklinde konuştu.

Geçtiğimiz yıl, LOFAR teleskobunu kullanarak 23 milyon ışık yılı genişliğindeki “Porphyrion” adlı başka bir radyo jetinin keşfedildiği de hatırlatıldı. Ancak Porphyrion, Dünya’ya 7,5 milyar ışık yılı uzaklıkta ve erken evren yerine yakın evrende yer alıyor.

Bu yeni keşif, güçlü radyo jetlerinin evrenin ilk dönemlerinde de var olabileceğini ve kara deliklerin galaksileri şekillendirmedeki rolünü daha iyi anlamamıza yardımcı oluyor.

Kaynak: TRT HABER