SÖZÜN BÜYÜSÜ
SÖZÜN BÜYÜSÜ
İnsan var olduğundan beri hem kendi türüyle hem diğer varlıklarla iletişim kurma gereğini duymuştur. Bu iletişim büyük oranda söz ile sağlanmıştır. Kuran’da: ‘’Allah Adem’e eşyanın isimlerini öğretti.’’ ayetinde ilk insanın yaratılışı sonrası ona diğer varlıklarla bağ kurması, onları anlamlandırması ve onlarla ilişki kurması için eşya isimlerinin öğretildiği açıklanır. Yani insanın eşyayla ve sözle muhatabiyeti Allah’ın bunları insana bildirmesi sayesindedir. Kelam… Bu dünyaya ait büyülü bir mefhum. Bir sır, bir muamma, bir bilinmezlik kuyusu…
Her söz çıktığı kalbe göre anlamlar taşır. Suret, siretin bir delili olduğu gibi söz de onu söylenin kalbinin bir yansımasıdır. Bir gün peygamberimize Ebu Cehil’in ‘’Ya Muhammed ne çirkinsin. Senin kadar çirkin olan kimseyi görmedim.’’ dediğinde peygamberimizin ona ‘’haklısın’’ demesi, aynı şekilde Ebu Bekir’in ise ‘’Ya Resulallah ne kadar güzelsiniz.’’ dediğinde ona da ‘’haklısın’’ diye karşılık vermesi sözün kalple ne kadar bağlantılı olduğuyla ilgili güzel bir örnektir. Kalpten taşan söz, içinden çıktığı yerden esintiler taşır. Yunus’un ‘’Gönlü taş olanın dilinden zehir tüter.’’ deyişi tam olarak kalbin söze ve onu dinleyene etkisini anlatan güzel bir mısradır.
Bazı sözler insanlar arasında güçlü bir bağ kurulmasına yardımcı olurken; bazı sözler ise insan ilişkilerini yerle bir edebilir. Bazı sözler insanlar arasında köprü kurarken; bazıları da bu köprüleri yerle bir edebilir. Sözün bu büyülü gücünü Yunus:
‘’Söz ola kese savaşı, söz ola kestire başı,
Söz ola ağulu aşı yağ ile bal ede bir söz.’’ dizeleriyle veciz bir şekilde vurgular. Bir söz ile savaş da başlatılabilir, bitmesi de sağlanabilir. Kötü bir söz tatlı bir yemeği zehrederken; kötü bir yemeği tatlandıran da yine bir güzel sözdür.
Kuran-ı Kerim’de güzel bir söz kökü yerde sabit, dalları gökte olan güzel bir ağaca benzetilir. Ve bu ağacın her zaman meyve vereceğinden bahsedilir. Bu benzetme güzel sözlerin sağlamlığını, kalıcı etkisini, güzelliğini ve güçlülüğünü vurgular. İyi sözlerin etkisi insan ruhuna nüfuz ederek güzel bir hava oluştururken; kötü sözler de yıkıcı bir havanın oluşmasına sebebiyet verebilir. Birçok ayette kötü sözden sakınılması gerektiği ile ilgili uyarılar vardır. Hatta Allah Hz. Musa’yı Firavun’un yanına gönderirken ona Firavun’a karşı ‘’kavl-i leyyin’’ (yumuşak söz) ile yaklaşması gerektiğini söylemiştir. Çünkü tatlı dil açılması zor olan birçok kapıyı açan gizemli bir anahtardır. ‘’O, azdıkça azdı.’’ denilen Firavun’un bile yumuşak bir söz ile hitap edilerek öğüt alma ihtimali varsa insaniyet makamında olan hepimizin güzel söz duymaya, güzel sözle hitap edilmeye ve aynı zamanda hitap etmeye ihtiyacı vardır. Tüm peygamberler görevlerini ifa ederken sözün büyüleyici etkisinin farkına vararak; kelamın kalbe yerleşmesi için türlü yollar denemişlerdir.
Sözün büyülü gücünü hafife almak insan ilişkilerinde birçok şey kaybetmemize sebebiyet verebilirken; sözümüzü en güzel şekilde ifade ederek de birçok kazancın kapısını aralayabiliriz. İnsanlar söylediği sözlerin kendileri ve başkaları üzerindeki etkisinin farkına vararak; sözlerini samimiyet, iyi niyet ve güzellik süzgecinden geçirerek söylemelidir. Unutmamalıyız ki dile gelen her kelime bir tohum misali ya sevgi dolu bir bahçenin ya da kupkuru bir çölün ortaya çıkmasına neden olabilecek kadar güçlüdür. Bu nedenle sözlerimizi bir kuyumcu titizliğinde dikkatle seçmek, zihnimizde, kalbimizde iyice demlendirdikten sonra dilimizle en güzel şekilde dışarı vurmak hem kendi yaşamımıza hem de çevremizdeki insanlara olumlu katkılar sağlamanın anahtarıdır.
Sonuç olarak, sözlerimiz sadece bir iletişim aracı olmaktan ziyade insan ruhunun derinliklerine nüfuz edebilmeyi sağlayan kuvvetli bir etki unsurudur. Bu nedenle hem güzel söz söylemek; hem de bir sözü güzellikle söyleyebilmek çok önemlidir. Kalpten kalbe giden yolda ifademizi nazik, düşünceli, samimi ve bilge bir şekilde kullanmak hem kişisel hem toplumsal ilişkilerin yolunda gitmesi için en güzel anahtardır. Aynı zamanda her birimizin içinde olan sözün gücü sevginin, umudun ve dayanışmanın yayılmasına en güzel vesiledir. Gerçekten de sözün büyüsü insanları bir araya getiren, onları bir arada tutan, sevgiyle yakınlaştıran birbiriyle kaynaştıran en önemli harçtır.
Güzel söz söylemek ve sözü güzel söylemek dileğiyle.
Selametle…
Edebiyatçı Yazar
Sümeyye Öztaş