Sofyan Amrabat'ın Adının Tarihsel Düşündürdükleri

Fenerbahçe'nin Fas'lı futbolcusu Sofyan Amrabat'ın adı çok yönüyle Mesket Türkleri ile alakalıdır.

İsmindeki -yan eki bu adın Ermenilere has bir ek olmadığını vurgular keza İslam'ın doğduğu sıradaki bir Arabın adı da Ebu Süfyan'dır.

İkincisi soyadındaki Rabat kelimesidir. Rabat öyle ilginç ve kritik yer adıdır ki Şavşat, Ardanuç, Ardahan ve Axısxa'nın hepsinde birden köy ve kilise adıdır.

Şavşat Kıpçaklarının 1118 de gelenleri ilk Şavşat Rabat'a yerleşmiş, ilk Müslüman olan Kıpçak Beyi burda yaşamıştır. Ardanuç'ta Rabat Kilisesi vardır.

Şavşat'ta Arsiyan adlı yayla ve bu yaylada Kençiyan ve Kurşiyan adlı tepeler vardır ve kelimeler kesinlikle Ermenice değildir. Ar ön eki Urartu Tanrısı Ardini'den kaynaklanır. Urartuları yenip tarihe karıştıran İskitler Urartuları bünyesine almış, onlardan geçmesi nedeniyle Karadeniz'de Arsin'den başlayıp Araklı, Arafil, Ardeşen, Arhavi, Ardala, Artvin, Ardanuç, Ardahan, Arpaçay ve Ağrı yani Ararat'a uzanır şekilde AR adıyla başlayan isimler İskitlerce verilmiştir, dolayısıyla Arsiyan adı da aynı şekilde İskitler tarafından verilmiştir

Şavşat'ta 899 sıraları yaşayan bir Türk topluluğu Mamikonyan adını taşıyordu ve torunları halen Şavşat'ta yaşar. Bu yan eki İran coğrafyasında yoğun kullanılan ektir. Malum şimdiki İran devlet yöneticisinin adı Mesud Pezeşkiyan da bir Türktür. Mesket Türkleri M.Ö 12. Yüzyılda İran Urmiye'den Anadolu'ya girdiğinde bu -yan ekini de beraberinde getirmiştir.

Fas'la bazı ortak yönlerimiz vardır, mesela biz Artvinliler de fasülyeye lobiya deriz Faslılar da der. Biz de Fas koç bir koç çeşidine denir. Fas'ın başkentinin Rabat olması Artvin çevresindeki Rabat adlı yer adlarına ilginç bir benzerlik oluşturur.

Rabat kelimesine bakarsak Rab+at yani Rab şehri anlamına gelir. Arapça Rab yani yaratıcı kelimesi ile Mesket Türkçesinde memleket, yer, yurt anlamı veren AT ekinden oluşmuştur. İşte işin ilginci Şavşat Rabat'ın Şavşat'a yerleşen Kıpçakların ilk yerleştiği ve kilise yaptıkları yer olması, Ardanuç'ta da yine Rabat Kilisesi adıyla kilise adı olması tam da bu adın verilme nedeniyle örtüşür: Rabat: Rab mekânı, Rab yurdu. Yine ilginçtir ki 899-914 yıllarında yapıldığında dünyanın en büyük dört kilisesinden biri olan Şavşattaki Tibet Kilisesinin taşları Rabat'tan gelmiştir. Bunu Tibetli büyüklerimiz anlatırdı. Demekki Şavşattaki Rabat (Köprülü Köyü) mimari açıdan da merkezi bir özellik taşıyordu

Şavşat Rabat'a yerkeşen Kıpçak beylerinden Zor Tana Yavuz Sultan Selim döneminde Müslüman olup Mustafa adını almıştır. İşte Müslüman olduğu sırada Hıristiyan kardeşi ile beraber yaşadığı yer Rabat yani Köprülü Köyü idi.

 

Murat Karal 

Tarihçi Yazar