Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci’den Atatürk ve Cumhuriyet Vizyonu

Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci’den Atatürk ve Cumhuriyet Vizyonu: "Osmanlı’nın Feodal Düzeninden Cumhuriyet’in 'Efendi' Köylüsüne"

Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, 10 Kasım vesilesiyle kaleme aldığı kapsamlı makalesinde, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün tarım ve kalkınma vizyonunu, Osmanlı'nın köhne feodal yapısıyla kıyaslayarak masaya yatırdı. "Osmanlı’nın Feodal Düzeninden Cumhuriyet’in 'Efendi' Köylüsüne" başlıklı yazıda, Atatürk'ün "Köylü milletin efendisidir" sözünün sosyolojik ve ekonomik derinliği ele alındı.

Kılıç ve Saban Dengesi: Üretenin Zaferi

Sokrates’in "Bildiğim tek şey, hiçbir şey bilmediğimdir" felsefesinden hareketle Atatürk’ü anlamanın çabaladıkça derinleşen bir süreç olduğunu belirten Kahveci, Atatürk’ün "Kılıç ile zafer kazananlar, saban ile zafer kazananlara mağlup olmaya ve nihayet yerlerini terk etmeye mecburdurlar" sözünün günümüz küresel krizlerinde dahi ne kadar geçerli olduğuna dikkat çekti. Son yıllarda yaşanan küresel krizlerde silahların (kılıç) değil, gıda, mazot, gübre ve tedarik zincirlerinin (saban) belirleyici olduğunu vurguladı.

Tebaa Toplumundan "Bay Toplum" ve Özgür Bireye

Atatürk’ün kalkınma vizyonunun rastgele tarım politikalarından ibaret olmadığını ifade eden Kahveci, ziraatın milli bağımsızlığın, ağır sanayinin finansmanının ve reayalaştırılmış bir tebaadan özgür bir "bay toplumu" yaratmanın omurgası olarak görüldüğünü belirtti. "Köylü milletin efendisidir" ifadesinin bir kast sistemi veya sosyal sınıfsallaştırma olmadığını, aksine Osmanlı’nın tebaa anlayışına karşı bağımsız, özgür düşünen bireyler yaratma idealini simgelediğini ifade etti. Bu idealin köklerinin Atatürk’ün 1913 yılındaki Budapeşte ziyareti sırasında tanıklık ettiği Macar köylüsünün hak arama mücadelesine dayandığına işaret edildi.

Osmanlı’nın Feodal Düzeninin Tasfiyesi ve Büyük Reformlar

Osmanlı döneminde köylünün toprağın sahibi değil, ağır vergiler ve "çift-bozan" yasaklarıyla o toprağa zincirlenmiş bir maraba konumunda olduğunu hatırlatan Kahveci, Cumhuriyet’in bu baskıcı düzeni kökten tasfiye ettiğini vurguladı:

• Aşar Vergisinin Kaldırılması (1925): Devlet maliyesinden feragat edilerek bütçe gelirlerinin üçte biri oranındaki bu yük kaldırıldı ve üretici finansal bağımsızlığa kavuşturuldu.

• Reji İdaresi’nin Millileştirilmesi: Düyun-ı Umumiye denetimindeki sömürü mekanizması sonlandırılarak tütün üreticisine güvence getirildi.

• Toprak Mülkiyeti: Köylüye tarlasının tapusu verilerek kendi toprağının özgür efendisi kılındı.

Bilimsel Tarım ve Örnek Çiftlikler Ağı

Atatürk’ün tarımı ilkel yöntemlerden kurtarmak için genç beyinleri yurt dışına gönderdiğini belirten makalede, kuru tarım eğitimi alarak Eskişehir Tohum Islah İstasyonu’nda kuraklığa dayanıklı buğday çeşitleri geliştiren Ali Numan Kıraç’ın mücadelesine yer verildi. Ayrıca Atatürk’ün kendi kişisel servetiyle kurup 1937 yılında Hazine’ye bağışladığı 154.557 dekar büyüklüğündeki 8 stratejik örnek çiftlik ağının (Atatürk Orman Çiftliği, Yalova, Silifke, Dörtyol, Tarsus ve Doğu Anadolu'daki çiftlikler) tarımsal kalkınmanın temellerini oluşturduğu vurgulandı.

"İyi Ki Kendimizin Efendisiyiz"

Yazının sonunda, tarımsal sanayi entegrasyonu, Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri ile tarımsal finansman yapı taşlarının köylüyü sosyoekonomik bir efendiliğe taşıdığına dikkat çekildi. Ergin Kahveci makalesini şu anlamlı sözlerle tamamladı:

"Bir ülkenin bağımsızlığı, tarlasındaki/ahırındaki bereketi, çiftçisinin gururu ve sanayisinin gücüyle ölçülür. Sabanla yazılan bu şanlı destanı unutmamak, korumak ve geliştirmek bu toprağın evlatlarına borcudur. İyi ki kendimizin efendisiyiz."