Türkiye Hıyar Üretiminde Dünya İkincisi Ancak "Değer" Yaratmada Sınıfta Kalıyor: Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci'den Çarpıcı Analiz
Türkiye Hıyar Üretiminde Dünya İkincisi Ancak "Değer" Yaratmada Sınıfta Kalıyor: Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci'den Çarpıcı Analiz
ANKARA – Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, sosyal medya hesabı X üzerinden yaptığı detaylı analizle, Türkiye'nin 2023 yılı hıyar (salatalık) üretimindeki konumunu ve sektörün temel sorunlarını gözler önüne serdi. Kahveci'nin verilerine göre Türkiye, hıyar üretiminde dünya ikincisi olmasına rağmen, ürünün katma değerini artırma ve çiftçinin kazancını yükseltme konusunda ciddi eksiklikler yaşıyor.
Dünya Hıyar Üretimi ve Türkiye'nin Yeri
Ergin Kahveci'nin paylaştığı verilere göre, 2023 yılında dünya genelinde 135 ülkede toplam 97,863 milyon ton hıyar (kornişon ve turşuluklar dahil) üretildi. Bu üretimin %82'si (80,2 milyon ton) ile Çin açık ara birinci sırada yer alırken, Türkiye %1,9'luk payı ve 1,872 milyon tonluk üretimiyle dünya ikinciliğini elde etti. Rusya %1,7 (1,68 milyon ton) ile üçüncü, Meksika ise %1 (1,04 milyon ton) ile dördüncü sırada yer aldı.
Üretim alanlarına bakıldığında, dünya toplam 2,196 milyon hektarlık hıyar üretim alanının %60,4'ü (1,327 milyon ha) yine Çin'e ait. Rusya 36.308 ha ile 5. sırada, Türkiye ise 35.278 ha ile 6. sırada bulunuyor. Meksika ise 19.179 ha ile 14. sırada yer alıyor.
Verimlilikte Durum ve "Değer Verimliliği" Vurgusu
Kahveci, üretimdeki ilk dört ülkenin alan başına verimliliklerini de paylaştı: Çin 60,47 ton/hektar, Meksika 54,05 ton/hektar, Türkiye 53,1 ton/hektar ve Rusya 46,28 ton/hektar. Hollanda'nın 636 ton/hektar gibi açık ara birinci olması (örtü altı üretimden kaynaklı), Fransa'nın 105,2 ton/hektar ve İspanya'nın 87 ton/hektar verimlilikleriyle dikkat çekti. Dünya verim ortalaması ise 44,56 ton/hektar olarak belirtildi.
Bu verileri analiz eden Kahveci, Türkiye'nin hıyar üretiminde ikinci, üretim alanında ise altıncı sırada olmasının olumlu bir gelişme olduğunu, zira daha az alanda daha çok üretim yapıldığını belirtti. Ancak, alan başına üretimde dünya ortalamasının üzerinde olunsa da, ilk 10 ülke arasında alt sıralarda yer alındığına dikkat çekti.
Kahveci'nin analizindeki "bam teli" olarak nitelendirdiği nokta ise üretim miktarı ve verimliliğin tek başına yeterli olmadığı. Asıl meselenin ürünün değeri, yani çiftçinin ve piyasanın kazancı, ürünün kıymetlendirilmesi olduğunu vurguladı.
Çiftçinin Kazancı ve Ürünün Değeri
Dünya hıyar üretim değerinin toplam 61,5 milyar Euro olduğunu belirten Kahveci, bu değerin %80,4'ünü (49,469 milyar Euro) Çin'in elde ettiğini kaydetti. Rusya %3,24 (1,991 milyar Euro) ile ikinci, Ukrayna %1,73 (1,066 milyar Euro) ile üçüncü sırada yer alırken, Türkiye %1,35'lik payı ve 827,8 milyon Euro'luk değeriyle altıncı sırada yer aldı.
Birim ürün değeri veya çiftçinin kazancı incelendiğinde ise küresel ortalamanın 628,44 Euro/ton olduğu görüldü. Çin'in 616,7 Euro/ton ile ortalamaya yakın bir değer elde ederken, Rusya 1.184,6 Euro/ton, Ukrayna 1.219,3 Euro/ton, Japonya 1.869,2 Euro/ton, Özbekistan 999,6 Euro/ton, İspanya 946,5 Euro/ton ve Hollanda 686,2 Euro/ton gibi yüksek değerler elde etti. Türkiye'de ise birim ürün değeri 442,3 Euro/ton ile küresel ortalamanın ve diğer önemli üretici ülkelerin oldukça gerisinde kaldı.
Ergin Kahveci, bu veriler ışığında Türkiye'nin en büyük sorununun "ürünü ve üreteni değerli kılmak", yani "değer verimliliği" ve "ekonomik verimlilik" olduğunu vurguladı. Kahveci'nin analizi, Türkiye'nin tarım sektöründe sadece üretim miktarına odaklanmak yerine, üretilen ürünün katma değerini artıracak politikalar geliştirmesi gerektiğine işaret ediyor.