TÜRKİYE VE BÖLGE ÜLKELERİNDEN İSRAİL’E ÇİFTE DİPLOMATİK TEPKİ: EBU ZUHUR SALDIRISI VE "E1" PROJESİ ŞİDDETLE KINANDI

TÜRKİYE VE BÖLGE ÜLKELERİNDEN İSRAİL’E ÇİFTE DİPLOMATİK TEPKİ: EBU ZUHUR SALDIRISI VE "E1" PROJESİ ŞİDDETLE KINANDI

Türkiye’nin de aralarında bulunduğu bölge ve İslami işbirliği ülkeleri, İsrail’in Suriye ve Filistin topraklarındaki son hamlelerine karşı peş peşe iki sert ortak bildiri yayımladı. Dışişleri bakanları düzeyinde yapılan açıklamalarda, İsrail’in Suriye’deki askeri hava üssünü hedef alan hava saldırıları ile Doğu Kudüs ve Batı Şeria’da Filistin devletinin coğrafi bütünlüğünü tehdit eden "E1" yasa dışı yerleşim projesi hedef alındı.

1. SÜRYE'YE HAVA SALDIRISI: "EGEMENLİĞİN VE TOPRAK BÜTÜNLÜĞÜNÜN AÇIK İHLALİ"

İsrail’in Suriye’nin kuzeybatısındaki Ebu Zuhur Askeri Hava Üssü’ne gerçekleştirdiği hava saldırılarına ilişkin Türkiye, Cezayir, Endonezya, Ürdün, Filistin, Katar, Lübnan, Malezya, Moritanya, Pakistan, Somali ve Suudi Arabistan dışişleri bakanları ortak bir kınama mesajı yayımladı.

Öne çıkan hususlar:

• Tehlikeli Tırmanış: Saldırıların Suriye Arap Cumhuriyeti'nin egemenliğini, toprak bütünlüğünü ve siyasi birliğini açıkça ihlal ettiği ve son derece tehlikeli bir gerilime yol açtığı vurgulandı.

• İmar ve İnsani Çabalara Darbe: Bu tür eylemlerin Suriye'nin ulusal kurumlarını yeniden inşa etme, güvenliği sağlama ve yıllardır süren krizin insani sonuçlarını onarma çabalarını zedelediği kaydedildi.

• Uluslararası Topluma Çağrı: Uluslararası aktörler net bir duruş sergilemeye, 1974 Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması’na tam uyum sağlanmasına ve İsrail güçlerinin işgal altındaki alanlardan çekilmesine destek vermeye çağrıldı.

2. FİLİSTİN’DE "E1" YERLEŞİM PLANI: İKİ DEVLETLİ ÇÖZÜME DOĞRUDAN MEYDAN OKUMA

İkinci ortak bildiri ise Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Endonezya, Katar, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan ve Ürdün Dışişleri Bakanlıkları tarafından İsrail’in yasa dışı yerleşim politikalarına karşı yayımlandı.

Bildirideki kritik başlıklar:

• Coğrafi Bütünlük Tehlikede: Doğu Kudüs’ün doğusundaki yasa dışı "E1" yerleşim planının, Batı Şeria ile Doğu Kudüs arasındaki bağı koparmayı hedeflediği ve 1967 sınırları temelinde yaşayabilir bir Filistin Devleti'nin kurulmasını engelleme amacı taşıdığı ifade edildi.

• Trump Planı ve Taahhütler Anımsatıldı: Yapılan hamlenin, Batı Şeria’nın ilhakını ve zorla yerinden edilmeyi reddeden ABD Başkanı Donald Trump’ın Kapsamlı Planı ve Barış Kurulu dâhil uluslararası barış çabalarına doğrudan meydan okuma anlamına geldiği belirtildi.

• Yaptırım ve Hesap Verebilirlik Çağrısı: Yasa dışı yerleşim faaliyetlerinden ve ilhak politikalarından sorumlu kişilere/kuruluşlara karşı uluslararası yaptırımlar uygulanması, bu projelere sağlanan finansmanların derhal kesilmesi istendi.

ARKAPLAN: FİLİSTİN DOKUSUNU PARÇALAYAN "E1 PROJESİ" NEDİR?

Tarihsel olarak Doğu Kudüs’e bağlı olan ancak Utanç Duvarı’nın Batı Şeria tarafında kalan Ayzeriye mahallesi yakınındaki Maale Adumim yerleşim birimini Batı Kudüs’e bağlamayı hedefleyen proje, 1999 yılında 12 bin dönüm Filistin toprağının gasbedilmesiyle başlatılmıştı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Eylül 2025’te onayladığı ve geçtiğimiz günlerde 1.234 konutluk ilk ihale ilanına çıktığı E1 Projesi, işgal altındaki Batı Şeria’yı fiilen ikiye bölerek Doğu Kudüs ile Batı Şeria arasındaki bağı tamamen koparmayı amaçlıyor.