Uzman Uyardı: Sübvansiyonlu Çiftçi Kredilerindeki Değişiklikler Tarımsal Finansal Krize Yol Açabilir

Uzman Uyardı: Sübvansiyonlu Çiftçi Kredilerindeki Değişiklikler Tarımsal Finansal Krize Yol Açabilir

ANKARA – Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, son açıklanan kararname ile sübvansiyonlu çiftçi kredilerinde yapılan faiz indirim oranları ve kredi üst limitlerindeki değişikliklerin, tarımsal üretimde ciddi finansal sıkıntılara neden olacağı uyarısında bulundu. Kahveci, Hazine tarafından katlanılan görev zararı ödeneklerindeki kısıtlama hedefinin, kredi limitlerini ve sübvansiyon oranlarını düşürerek "üretimi borçla sürdüren çiftçiyi zora sokacağını" belirtti.

Kahveci, yayımladığı analizde, 30 Aralık 2023 tarihli ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin, geçerlilik süresi ve kredi üst limitlerinin Tarımsal Girdiler Fiyat Endeksi'ne (T-GFE) göre artırılması yönündeki maddelerinin, daha ilk yılının sonunda "kadük kaldığını" öne sürdü.

Analitik Verilerle Çelişki Vurgusu

Ergin Kahveci'nin sunduğu veriler, durumun ciddiyetini ortaya koyuyor:

• Kredi Artışı: 2024 Ağustos-2025 Ağustos ayları arasında çiftçilere kullandırılan toplam kredi tutarı (GNK'lar dahil) %45,9 oranında artarak 855,3 milyar TL’den 1,248 trilyon TL'ye yükseldi.

• Enflasyon: Aynı dönemdeki Tarımsal Girdi Enflasyonu'nun (%34,09) ve genel enflasyonun (%32,95) üzerinde gerçekleşen bu kredi artışına rağmen, yeni düzenlemede bazı kalemlerde kredi üst limitlerinin Tarımsal Girdi Enflasyonu'nun (%30,49) altında kalması veya azaltılması dikkat çekti.

• Hazine Ödemesi Kısıtlaması: TC Ziraat Bankası'na 2025 yılı bütçesinden ayrılan faiz indirimi görev zararı ödeneğindeki artış (%82,6) ile, 2026 Bütçe Taslağı'ndaki öngörülen artışın (%37,5) arasındaki büyük fark, Kahveci’ye göre politika değişikliğinin asıl sebebi. Bu durumun, faiz indirimi maliyetini azaltmak için limitlerin kısılması veya sübvansiyonun düşürülmesiyle mümkün olabileceğini belirtti.

"Çiftçi Krediyi Takla Attıramayacak, Güven Zedelenecek"

Kahveci, ara sonuçları değerlendirirken, "Kredi miktarları %45,9 artarken kullanılan kredi üst limitlerinin aynı kalması demek, bir sonraki yıl çiftçileri aynı miktar paralar ile kredileri takla dahi attıramayacak, kazançlarından ilave ödeme yapmak zorunda kalacağı bir finansal krize sokacağı aşikardır" uyarısını yineledi.

Uzman, tarımsal planlamanın en az 27-36 aylık süreç gerektirdiğini belirterek, finansman gibi hassas bir konuda gün aşırı değişikliklere gidilmesinin "tarımsal politikalara kamusal güven unsurunu ciddi anlamda zedeleyeceğini" ve çiftçilerin kendilerini sahipsiz hissetmelerine yol açacağını ifade etti.

Ergin Kahveci, Tarım Bakanlığı’nın böylesine köklü bir politika değişikliğine gitmesinin beklenmedik olduğunu, buna dair herhangi bir önbilgi veya kamusal açıklamanın da bulunmadığını belirterek, uygulamanın bir kez daha değerlendirilmesini ve çiftçilerin güven motivasyonlarının korunmasını talep etti.