Bir Adamın Merhametinden Doğan Oyuncak

Bir Adamın Merhametinden Doğan Oyuncak

Amerika Birleşik Devletleri’nin 26. Başkanı Theodore Roosevelt, doğaya tutkuyla bağlı bir adamdı.Av merakı vardı ama bu onun için yalnızca bir hobi değil, doğayı yakından tanımanın bir yoluydu. Bu çelişkili durum için ise onun cevabı basitti: Av bir spordur. Roosevelt’in bu tutkusu aynı zamanda kültürel bir faaliyete de dönüşmüştü. Konu ile ilgili çok ciddi bir kütüphaneye sahipti ve ayrıca avcılık, doğayı ve nesli tükenen hayvanları korumayla ilgili birçok kitap da yazmıştı.
Mississippi Valisi, başkanın bu merakını bildiği için onu bir ayı avına davet etti.
1902 yılının Kasım ayında düzenlenen bu av gezisine siyasetçiler, gazeteciler ve askerî görevliler de katıldı.

Gün boyunca herkes birer av vurdu, ama başkanın eli boştu.

Ekiptekiler, ona bir jest yapmak istediler ve bir kara ayıyı bulup söğüt ağacına bağlayıp başkana haber verdiler.
Roosevelt, sahneye geldiğinde bağlanmış ayıya baktı.
Sonra tüfeğini indirdi, “Bu sportmenlik dışı. Hemen onu serbest bırakın!” dedi.

Ayıyı vurmayı reddeden başkan çok kızmıştı.

Bu olayın haberi kısa sürede ülke çapında yayıldı.
Ve birkaç gün sonra, ünlü karikatürist Clifford Berryman bu olayı esprili bir dille çizdi.
Washington Post’da yayınlanan karikatür, başkanın bağlı ayıya sırtını döndüğü o anı ölümsüzleştirdi.

Roosevelt’in avda yaşadığı bu olay, sonraki günlerde ülke genelinde konuşulmaya başlandı.
Gazeteler karikatürü sayfalarına taşıyor, başkanın bu davranışı halk arasında takdirle anılıyordu.
Birçok kişi için bu, sadece bir av hikâyesi değil, vicdanın gücünü anlatan bir sembole dönüşmüştü.

O günlerde, New York’un Brooklyn semtinde küçük bir oyuncak dükkânı işleten göçmen bir çift yaşıyordu:
Morris ve RoseMichtom.
İkisi de yoksul bir geçmişten gelmişti.
Morris gündüzleri dükkânda çalışır, Rose geceleri dikiş dikerdi.
Cam vitrinin arkasında birkaç el yapımı bez bebek ve dolgu oyuncak satarlardı.

Bir akşam, Morris gazetesini okurken o karikatüre denk geldi.
Bağlı bir ayı, yanında tüfeğini indirmiş bir başkan.
Rose’a dönüp, “Belki biz de bu ayının bir oyuncağını yapabiliriz,” dedi.

Rose eline bir parça kumaş aldı, eski bir dolgu malzemesi buldu ve küçük bir ayı figürü dikti.Yüzünü sevimli yapmaya çalıştı; iri dişler, pençeler yerine yumuşak hatlar verdi.
Ayının kolları açık, sanki sarılmak ister gibiydi.

Ertesi sabah ayıyı vitrinin önüne koydular.
Altına küçük bir kart yazdılar:
“Teddy’sBear” Başkan Roosevelt’in onuruna.

Daha gün bitmeden dükkânın önünde bir kalabalık oluştu.
Çocuklar camdan içeri bakıyor, ebeveynler gülümsüyordu.
Herkes o küçük kumaş ayının temsil ettiği şeyi anlamıştı:
Bir oyuncaktan çok, merhametle alınmış bir kararın hikayesiydi o.

Morris o gün karar Roosevelt’e bir mektup yazdı ve bu oyuncağı onun adını kullanarak satmak için izin istedi.
Birkaç hafta sonra yanıt geldi:
Başkan izin veriyordu.

Ve böylece o küçük dükkân, farkında olmadan yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Çocukların kollarında, milyonlarca kez yeniden doğacak bir simge yaratılmıştı:
TeddyBear.

TeddyBear kısa sürede Amerika sınırlarını aştı.
Gazeteler, dergiler, hatta vitrinler bu yeni oyuncağı konuşuyordu.
Bir yıl içinde Avrupa’daki mağazalar da raflarını bu sevimli ayılarla doldurdu.
Artık dünyanın dört bir yanında, her çocuğun bir ayı figürlü oyuncağı vardı.
Ve hepsi, bir başkanın tüfeğini indirdiği o anın sessiz mirasçısıydı.

Oysa bu durum, oyuncak tarihine bakıldığında oldukça sıra dışıydı.
Çocukların ellerindeki hayvan figürleri genellikle tavşan, köpek, kuzu ya da ördek gibi küçük ve zararsız canlılardı.
Ayı ise, aksine, iri, ürkütücüve saldırgan bir hayvan olarak biliniyordu.
Bir çocuğun sarılacağı bir figür olması, doğası gereği neredeyse imkânsızdı.

Ama o av günü yaşanan olay, bu algıyı kökten değiştirdi.
Bir adamın vicdanıyla başlayan karar, zamanla bir kültürün sembolüne dönüştü.
Artık ayı, korkunun değil, şefkatin simgesiydi.

Çünkü o artık ayı değil ayıcıktı.

 Yazar Uğur Kıymaz

ugurkiymaz@bilgigazetesi.org