Kaybolan ve Unutulan Meslekler

Yazar Uğur Kıymaz Yazdı: Kaybolan ve Unutulan Meslekler

02/10/2025 17:18 | Son Güncelleme : 05/11/2026 17:56 | Uğur Kıymaz

Kaybolan ve Unutulan Meslekler

Bir şehrin ruhunu sadece meydanları, anıtları ya da sokakları oluşturmaz; orada yaşayan insanların gündelik sesleri, kokuları ve alışkanlıkları da o ruhun ayrılmaz parçalarıdır. Bugün çoğumuzun hafızasında silikleşmiş, çocukluğumuzda sokaklarda yankılanan o mesleklerin sesleri artık duyulmuyor. Onlar bir dönemin olmazsa olmazlarıydı ama zamanın akışı içinde kaybolup gittiler.

Kalaycı mesela… Bakır kapların içini yeniden parlatıp kullanılabilir hale getiren ustalar. Her köşede dumanı tüten atölyeleri vardı. Şimdi paslanmaz çelik ve teflon tencereler çağında kalaycının ismini bile bilmeyen bir nesil var.

Semerciyi hatırlayan kaldı mı? Atların, katırların yük taşırken sırtını incitmemesi için özel eyerler yapan, deriyi, tahtayı ve kumaşı birleştiren zanaatkârlar. Motorlu araçların köy yollarına girmesiyle birlikte bu meslek tarihe karıştı.

Çerçi ise bambaşka bir figürdü. Köy köy dolaşır, iğneden ipliğe, düğmeden oyuncaklara kadar türlü eşyaları bohçasından çıkarırdı. Onun gelişi hem alışveriş hem de küçük bir şenlikti.

Yorgancılar vardı; kış gecelerinin vazgeçilmez yoldaşı olan pamuk dolu yorganları elleriyle diker, renk renk kumaşlarla süslerdi. Bugün hazır nevresim takımlarının arasında yorgancının iğnesinin izi neredeyse kayboldu.

Bozacıları unutmak olur mu? Kış gecelerinde mahalle aralarında yankılanan “bozaaa” sesini hatırlayanlar hâlâ gülümser. Sıcak tarçın kokusu ve leblebi eşliğinde boza, sadece bir içecek değil, mevsimin işaretiydi.

Bir dönem nayloncu diye bağıran seyyar satıcılar vardı; evlere plastik leğen, kova, kap getirir, taksitle bile satarlardı. Bakır kaplar yerini plastiğe bırakırken bakırcılar da sessizce dükkânlarını kapattı.

Ayakkabı boyacıları şehrin kaldırımlarında kayboldu. O küçük tabureler, parlak cilalı kutular ve aynalı sandıklar… Bir zamanlar herkesin ayakkabısını parlatmadan güne başlamadığı bir dönem vardı. Onlarla birlikte köşkerlik de unutuldu; el emeğiyle deri ayakkabı diken ustaların sesi kesildi.

Nalbantlar köy meydanlarında at nallarken çıkan çekiç sesi, arzuhalcilerin resmi dile dökülmüş dilekçeleri, hallaçların pamuk döverek çıkardığı ritmik tok sesler… Hepsi bir dönemin fon müziğiydi.

Bugün o sesler yok. Yerine klavyenin tıkırtısı, marketlerin plastik torba hışırtısı ve otomobil gürültüsü geldi. Belki daha pratik, daha hızlı, daha modern bir dünyadayız ama şunu da unutmamalıyız: Kaybolan her meslek, biraz da kaybolan kültür demek.

Bir gün çocuklarımız bizden “Gerçekten ayakkabı boyacısı diye biri mi vardı?” diye sorduğunda, yüzümüzde buruk bir tebessüm belirecek. Çünkü evet, vardı. Ve o meslekler, sadece ekmek kapısı değil, hayatın kendisine kattığı renklerdi.

Yazar Uğur Kıymaz

ugurkiymaz@bilgigazetesi.org

Etiketler : Uğur Kıymaz Yazar Kitap KöşeYazarı KöşeYazısı SonDakika

Yazar Aylin Bayrakdarlar'dan Kitap Fuarı Daveti: "Uyanış Serisi" Okuyucularla Buluşuyor Avrupa Ligi: Nice Penaltıyla Cevap Verdi, Fenerbahçe 2-1 Önde Tutunuyor!

Beğendim

Bayıldım

Komik Bu!

Beğenmedim!

Üzgünüm

Sinirlendim

Bunlar da ilginizi çekebilir

Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci Kaleme Aldı: Trump’ı Kırsalın Sessiz İsyanı ve Tarım Krizi Yıktı

Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, sosyal medya hesabından yaptığı kapsamlı değerlendirmede, 2026 ABD ara seçim sonuçlarını tarım ekonomisi ve kırsal seçmen dinamikleri üzerinden analiz etti.

1 saat önce

Fenerbahçe'nin Liverpool Zaferi Avrupa Basınında Yankı Uyandırdı

UEFA Şampiyonlar Ligi'nde temsilcimiz Fenerbahçe, iki kez geriye düştüğü karşılaşmada İngiliz devi Liverpool'u 3-2 mağlup ederek unutulmaz bir geri dönüşe imza attı. Sarı-lacivertlilerin bu tarihi zaferi, başta İngiltere olmak üzere İspanya ve İtalya basınında geniş yankı buldu.

2 saat önce