MUTSUZLUK ÜZERİNE

MUTSUZLUK ÜZERİNE

Sevgili ve çok değerli okuyucum, bugün biraz dertleşmek ister misiniz?

"Yaşadığımız acıların çoğu, başımıza gelenlerin büyüklüğünden değil; zihnimizin onlara biçtiği devasa bedellerden doğar," dersem çok ileri gitmiş olur muyum? Biliyor musun, gün içinde aslında en büyük kavgayı olaylarla değil, kendi zihnimizde veriyoruz. Bir arkadaşının mesajına geç dönmesini "Beni artık umursamıyor," diye yorumlayıp dünyayı kendine dar ettiğin oldu mu? Ya da trafikteki bir gecikmeyi şahsına yapılmış bir hakaret gibi algıladığın?

İşte tam da burada, farkında olmadan kendi mutsuzluğumuzun mimarı olmaya başlıyoruz. Ama sana harika bir haberim var: Bu gidişatı durdurmak için elimizde "sihirli bir duygusal termometre" var.

Gelin, Birlikte Puanlayalım

Sizden tam olarak şunu istiyorum: Bir dahaki sefere canın sıkıldığında, kendine 0 ile 100 arası bir puan ver. Bak şimdi, hayatın içinden gerçekçi teraziler kuralım:

• Mutfakta bir bardak mı kırıldı? Sadece 5 puan. Dünyanın sonu değil, sadece bir dağınıklık.

• İş yerinde küçük bir hata mı yaptın? Belki 15 puan. Utandırıcı olabilir ama kimse senden nefret etmeyecek.

Peki, o çok alınganlık yaptığın anlara gelelim. Varsayalım ki arkadaşın sana bir şaka yaptı ve sen 90 puanlık bir "dışlanma" hissettin. Dur ve kendine sor: "Bu gerçekten karakterime bir saldırı mı (80 puan), yoksa onun o anki dalgınlığı mı (5 puan)?" Olayı böyle rakamlara döktüğünde, beynindeki o yangın alarmının aslında ne kadar gereksiz çaldığını göreceksin. 5 puanlık bir mevzu için 90 puanlık ömür tüketmeye değer mi?

Zihnin Oyununa Gelme

Biraz daha yaklaş değerli okuyucum; alınganlık konusunun üzerinde biraz daha duralım. Aslında biliyorum, bazen birinin bakışı bile insanın içine oturur. Arkadaşın sana takıldığında ya da sevgilin o gün biraz soğuk davrandığında hemen "Acaba bir hata mı yaptım?" diye kurmaya başlıyorsun. İşte o an zihnin sana oyun oynuyor ve bu durumu hemen 90 puanlık bir "terk edilme" seviyesine çekiyor.

Ama dur ve omuzlarını gevşet. Kendine dürüstçe sor: "Bu gerçekten bana mı yönelik, yoksa onun kendi yorgunluğu mu?" Eğer cevap ikincisiyse puanı hemen 5’e çekiyoruz. Göreceksin, o sayıyı küçülttüğünde içindeki o ağır taş da hafifleyecek.

Eleanor Roosevelt’in o meşhur lafını hatırla: "Sizin izniniz olmadan kimse sizi değersiz hissettiremez." O puanı düşük tutarak, kendine yönelen o "değersizlik iznini" iptal ediyorsun.

Özgürlük, Tepkinin Arasındaki Boşluktadır

Sadece ben değil, bu işin duayenleri de aynı şeyi söylüyor. Mesela David Burns, 5 puanlık olaya 100 puanlık tepki verdiğimizde zihnimizin bize oyunlar oynadığını anlatır. Viktor Frankl ise der ki: "Uyaran ile tepki arasında bir boşluk vardır; o boşluk senin özgürlüğündür." Termometreyi eline aldığın an, işte o özgürlüğü seçmiş olursun.

Hadi, birlikte şimdi deneyelim! Şu an ne hissediyorsun? Öfkeli mi? Hemen bir sayı yapıştır. Sayıya odaklandığın o birkaç saniye içinde, mantığının yavaş yavaş kontrolü ele aldığını fark edeceksin. Bu termometre senin özgürlük anahtarın.

Bu yöntem sadece sakinleşmek için değil, aynı zamanda kendini tanımak için de bir araçtır. Eğer sürekli her şeye yüksek puan veriyorsan, belki de zihnin çok yorulmuştur; kendine biraz şefkat göster. Unutma ki gerçek mutluluk, olayları yönetmekle değil; zihnindeki o puan cetvelini doğru ayarlamakla başlar. Bugün kendine kaç puanlık bir huzur borçlusun?

Bizi mutsuz eden çoğu zaman başımıza gelenler değil, o olayları zihnimizde kaç dereceye kadar ısıttığımızdır. Küçük bir aksiliği zihninde bir felakete dönüştürüp termometreyi patlatmak yerine, sayıların mantığına sığının. Takılıp kaldığınız her düşünce; aslında kontrolü amigdalanıza (beynin duygusal tepkilerini, özellikle korku ve saldırganlığı kontrol eden badem şeklindeki bölgesi) teslim ettiğiniz bir andır. Oysa o puan cetveli sizin elinizde; olayları gerçek değerine indirin ve zihninizin hararetini düşürün.

Duygularınızın kölesi değil, huzurunuzun mimarı olduğunuz bir gün diliyorum.

Esen kalın, sağlıcakla kalın. Bir sonraki köşe yazımda buluşmak dileğiyle...

Yazar: Amine Demir