YOL VE YOLCU

YOL VE YOLCU

Hayat insanı bir eşiğin önüne getirdiğinde onun için iki yol belirir:

Adım atmak ya da bulunduğu yerde kalmak. İçindeki düğümü çözüp adım atabilenler için ise yol başlar.

Yola çıkmak; her şeyin netleştiği, yerine oturduğu, tüm soru işaretlerinin tamamıyla çözüldüğü bir anın sonucu değildir. Aksine yol, çoğu zaman içimizdeki dirençlerin, korkuların ve tedirginliklerin içinden doğar. İnsan önünü bütünüyle görmeden yürümeye başlar.

Çünkü eşiği aşmak, bir yer değiştirmekten ziyade bir hâl değiştirmektir. İnsan bulunduğu yerden değil, bulunduğu hâlden çıkınca önünde upuzun bir yol belirir.

Yollar… Herkes için aynı değildir.

Kimi geniş ve düz yollardan yürür, kimi dar ve engebeli patikalardan. Kimi kalabalıkların içinde bulur yolunu; kimi içindeki yalnızlıkla tanışarak… Kimi için yol kısa ve derindir; kimi için uzun ve dolambaçlı. Bu yüzden bir insanın yolu başkasının ölçüsüyle anlaşılmaz. Her yol, yolcusuna göredir. Yolun yükü, taşıyanın sabrına, arayışına ve idrakine göre şekillenir. Yol ve yolcu bir ruh olup birlikte tamamlanıverir.

Yola çıkan insan, hep aynı hızla ilerleyemez. Bazen mesafeler hızla erirken, bazen de onca çabaya rağmen yerinde sayar. Yol beklediği gibi düz gitmez; insan, çoğu zaman hiç beklemediği, öngörmediği, hesap edemediği engellerle karşılaşır…

Taşlar olur, yokuşlar olur; soluk kesilir, yorulur. Adım atmaya mecali kalmaz bazen. Durmak ister; bazen de geri dönmek. İlerlemeye çalıştıkça aynı yerde dönüp durduğunu fark eder. Ama yol dediğimiz şey yalnızca varılacak bir yer değildir.

Yol, yolcunun kendisidir.

İnsan çoğu zaman bir menzilin hayaliyle yola çıkar. Oraya ulaşmak için yanar tutuşur. Ama yol ilerledikçe anlar ki menzil yalnızca bir sonuç değildir; yolun bir bahanesidir. Asıl olan, o yolu sevmek; yolda sabretmek, düşmek, kalkmak ve her şeye rağmen yeniden devam etmektir. Varamasa da menzilin hayaliyle kendini oraya hazır etmektir.

Ve insan bazen yola çıkmadan önce hazır olmak ister. Her şeyin tamamlanmasını, içindeki tüm düğümlerin çözülmesini, zihninin netleşmesini bekler. Oysa yol, tam da bunun için vardır. İnsan yürüdükçe açılır, yürüdükçe anlar, yürüdükçe iyileşir. Ve yürüdükçe kendi ile arasındaki mesafe kısalır.

Yola çıkarken kusursuz bir hazırlık mümkün değildir. Asıl mesele, eksik hâline rağmen yürümeye cesaret etmektir. Atılan her adım, insanın içindeki fazlalıkları döker. Korkular, vehimler yolda hafifler. Yükler yolda azalır.

İnsan yürüdükçe hem hafifler hem kendine yaklaşır.

Bazen de insan her şeye rağmen bir yola çıkar; ama ardında bıraktıkları peşini bırakmaz. Geçmiş, gölge gibi yoluna düşer. Bu yüzden yolundan emin olamaz. Oysa insan yolunu kabullendikçe hafifler. Yükünü sahiplendikçe derinleşir. Yolunu sevmeyen menzile erişse de huzur bulamaz. Ama kendi yolunun hikâyesini kabul eden, yürüdüğü her yerde anlam bulabilecek derinliğe erişir.

Bazen de insan kendi yolunu başkalarınınkiyle kıyaslar. Kendi yokuşu daha dik, kendi yükü daha ağır gelir. Oysa her yol, sahibine göredir. Her zorluk, o yolun bir parçasıdır. Başkalarının yoluna bakarak kendi yolunu tartmak, yolun hakikatini ıskalamaktır. İnsan başkasının hızına bakarak kendi yolunu ve yürüyüşünü yargıladığında, yolunu kaybetmez belki ama yolun tadını kaçırır.

Bazen de insan bir yola çıkmak için kendini hazır hisseder; fakat önünde yürüyeceği yolu bulamaz. İşte burada insanın görevi yeni bir yol açmak; kendi izinden kendine yol almaktır. Bunu cesaret eden insan, izinde yürünecek bir yol bırakacaktır.

İnsan bir yolculuğun ortasında, bir gün dönüp baktığında şunu anlar:

Onu değiştiren şey vardığı yer değil, yürüdüğü yoldur.

Bu yol yalnızca bugünün insanına ait değildir. Tarih boyunca hakikate yürüyenlerin yolu da hep böyle olmuştur.

 Hz. Muhammed (s.a.v) kalabalıklardan sıyrılıp Hira mağarasına yöneldiğinde, aslında bir arayışın yoluna çıkmıştı. O yol, onu kendine ve en yüce hakikate ulaştırdı.

Hz. Musa, ailesi için ateş bulma niyetiyle yola çıktığında, karşısına yalnızca bir ateş değil, ilahi bir hitap çıktı. O yol, onun elinde bir yed-i beyza oldu.

Yine Hz. Musa, ledün ilminin derinliğini ararken Hızır ile buluştu. Bu yol, ona sabrın, hikmetin, eşyanın sırrının ne demek olduğunu öğretti.

Hz. Zülkarneyn ise doğudan batıya uzanan yollar kat etti. Onun yolculuğu yalnızca mesafe değil; adaletin ve sorumluluğun yoluydu.

Demek ki yol, çoğu zaman insanın niyetiyle ve adımıyla başlar; ama vardığı yer niyetinden ve beklediğinden daha büyüktür. Yol insanın kendisini tanımasını sağlayan, zorluklarla sınayan ve kendine ulaştıran bir vasıtadır.

Ve yol, en nihayetinde insanı tamamlayandır.

Tasavvufta da insanın en uzun yolu, kendi içine doğru olan yolculuğudur. Buna ‘’nefis yolculuğu’’ denir. Bu yol dışarıdan bakıldığında görünmez; ama insanın en çetin en gerçek yürüyüşüdür.

İnsan bu yolda bazen düşer, bazen yorulur, bazen akar bazen durulur. Ama her seferinde biraz daha kendine yaklaşır.  İnsan sadece yolu kat etmez; yol da onu işler. Yol ve yolcu birlikte anlamlanır.

Yola çıkmak cesaret ister. Ama yolda kalmak ve onun zorluklarına göğüs germek daha büyük sabır ister. İnsan bazen yolun zorlaştığını görünce geri dönmek ister. Bazen başkalarının yolu ona kolay gelir, o yollara özenir. Bazen de kendi yürüyüşünü yetersiz bulur. Oysa her yolun ayrı bir imtihanı vardır. Ve her imtihan, yolcunun içini şekillendirir.

İnsan tüm bu zorluklara rağmen yolunu sevmeyi öğrendiğinde, yol da onu taşımaya başlar ve insan böylece kendini kabul etmeye başlar. Ve o kabul, dönüşümün en sakin başlangıcıdır.

Belki de mesele en doğru yolu hemen bulmak değildir. Belki de mesele, her halükarda çıktığın yola anlam katabilmektir. Çünkü bazı yollar varılmak için değil, insanı değiştirmek için vardır.

Çünkü insan bazen en doğru yolda değilken bile doğru yere varabilir. Eğer yürürse…

Ve yolun sonunda insan şunu fark eder:

Yürüdüğü yol onu sadece bir yere götürmemiştir. Onu birine dönüştürmüştür. Kendine. Ve yolun sahibine.

 Yunus Emre misali:

‘’Yol odur ki Hakk’a vara.’’

İnsan bazen nereye varacağını bilmeden yola çıkar. Bazen de hiç istemediği yollara sevk edilir. Ama eğer niyeti sahihse, yol onu olması gereken yere götürür.

Belki de en doğru soru şudur.

‘’Yol nereye gidiyor?’’ değil,

‘’Ben bu yolda kim oluyorum?’’

Ve insan bu sorunun cevabını içinde bulduğunda, yol artık uzun, zor ve korkutucu olmaktan çıkar. Bir emanete dönüşür.

Yolunu sevebilen, yükünü taşıyabilen ve yürümekten vazgeçmeyenlerden olabilmek… Ve en nihayetinde, yolun seni götürdüğü yere değil; seni dönüştürdüğü hâle razı olabilmek dileğiyle…

Sümeyye Öztaş