YURDUMUZU İÇİMİZDE BULMAK
Sümeyye Öztaş
13/11/2026 17:36 | Son Güncelleme : 15/11/2026 23:55 | Sümeyye Öztaş
YURDUMUZU İÇİMİZDE BULMAK
İnsan hayata gözlerini açtığı andan itibaren bir yere ait olmak ister. İlk yurdu annesinin sımsıcak kucağıdır. İlk güveni bir sesin sıcaklığında, ilk huzuru içine çektiği o tanıdık kokuda bulur. Sonra büyür; kucağa sığmaz olur. Bir evin odaları, bir sokağın taşları, okulun bahçesi, bayram sabahları, mahalle arkadaşları, gençlik telaşları… Yavaş yavaş dünyaya ait olduğunu hissettiren şeyler çoğalır.
İnsan bunların hepsini biriktirirken aslında yalnızca hatıralar biriktirmez. Kendine ait bir yurt kurmaya da başlar.
Sonra bir gün büyür. Hayat şartları onu evinden, ailesinden, yurdundan ayırır. Başka bir şehirde yeni bir hayat kurar. Ve geride bıraktığı yere zaman zaman dönmek ister. Bu hâlde insanın ruhu iki şehir arasında mekik dokumaya başlar. Gittiği yere alışmaya çalışmakla, göçtüğü yerde bir parçasını bırakmış olmanın sessiz çığlığı boğazında düğüm, gözünde nem, gönlünde gam olmaya başlar. Ruhunun bir yanı geldiği yerde, diğer yanı geride bıraktığı yurtta kalır.
Jean Paul Sartre’ın şu sözü, bu parçalanmışlık hâline dokunur:
‘’İki kent arasındayım, biri bilmiyor beni, öteki artık tanımıyor.’’
Gitmek ama kendisinden gidememek. Yeninin heyecanını duymak ama eskinin sızısından kurtulamamak… Geleceğe doğru yürümeye çalışırken geçmişin gölgesini yanı başında taşımak… İki arada bir derede kalmak…
İnsan, alışmaya çalıştığı hayatın sessiz anlarında iç yakıcı bir özlem belirir içinde; burnunun direği sızlar. Geçmişine, kendisini kendisi yapan her şeye çocuksu bir hasret duyar. Memleketine dönmek ister. İnsanın ana vatanı çocukluğudur denir ya hani… Oraya, vatanına gitmek ister.
Aslında insan bazen bir yere değil, o yerdeki kendisine dönmek ister.
Masum çocukluğuna…
Annesinin şefkatli sesine…
Eski evin kendisine her daim açık kapısına…
Sokakta oynadığı günlere…
Henüz hayatın kendisinden bir şey istemediği ve hiçbir şeyi eksiltmediği zamanlara…
Fakat insan memleketine döndüğünde tuhaf bir gerçekle yüz yüze gelir.
Gittiği yer aynı değildir.
Sokaklar değişmiştir. Evlerin duvarları eskimiş, bazı insanlar yaşlanmış, bazıları dönülmez yere gitmiştir. Hayat herkesten ve her şeyden payını almıştır.
Çocukken neşeyle oynanan bahçe küçülmüş, yıllarca her odasına başka bir hatıranın izi sindiği ev daralmış gibi gelir.
İnsan bir süre sonra daha acı bir şeyi fark eder.
Değişen sadece memleket değildir. Kendisi de değişmiştir.
Çünkü insan geçmişte bıraktığı yere geri dönebilir ama geçmişte bıraktığı zamana dönemez.
İşte aidiyetin en derin yaralarından biri burada başlar.
İnsan bazen bir yere döndüğünde çocukluğunu da bulacağını zanneder.
Oysa çocukluk orada değildir artık.
Çocukluk bir zamanın içinde asılı kalmıştır.
Belki de bu yüzden memlekete dönüşlerin içinde ince bir yas vardır.
Özdemir Asaf’ın:
‘’Sen gelirken ağlamıştın orası için.
Bil giderken de ağlayacaksın burası için.’’ dizesi bu yasın en derin yerine dokunur.
İnsan için her seçim, başka ihtimalin varlığına da yas tutturur. Gittiğin yer kalamadığın yeri hatırlatır; kaldığın yer ise gidemediğin yeri. İnsan seçtiği kadar seçemediği ihtimalleri de içinde taşır. İnsanın içindeki bu suskun yas hiçbir hâlde son bulmaz. Ne memleket ne gurbet onun yarasına çare olmaz.
İnsan bir gün tamamlanacağını, içindeki ince sızının geçeceğini varsayarak kendi memleketine döner; geçmişinin içinde bir hayal gibi dolaşmaya başlar.
İnsan yalnızca değişen mekâna ve zamana bakmaz.
Kendisinden eksilen yıllara da bakar.
Bir zamanlar küçük şeylerden mutlu olan çocuğa…
Kalbinde yer etmiş fakat artık olmayan insanlara…
Bir daha yaşanamayacak bayramlara…
Aynı sofrada bir daha aynı insanlarla oturamayacağını bilmeye…
Ve insan anlar ki bazı yerlere geri dönmek, aslında orada bıraktığı hayatın artık kendisini beklemediğini öğrenmektir.
Bu yüzden insanın aidiyet ihtiyacı yalnızca bir coğrafyaya ait olma isteği değildir.
İnsan tanınmak ister.
Bir yere vardığında yabancı hissedilmemek…
Bir kapının kendisi için açıldığını bilmek…
Bir sesin içinde kendi adına rastlamak…
Bir evde kendini açıklamak zorunda kalmadan oturabilmek ister.
Aidiyet biraz da budur:
‘’Burada benim de bir yerim var.’’ diyebilmek.
Fakat hayat insana bunun daima mümkün olmadığını öğretir.
Bazen doğduğun evden ayrılırsın.
Bazen doğduğun şehirden.
Bazen ailenden.
Bazen çocukluğundan.
Bazen sana kendini ait hissettiren insanlardan.
Ve bazen bütün bunların ardından insan kendisine şu soruyu sorar:
‘’Ben nereye aidim?’’
Belki de modern insanın en derin yalnızlıklarından biri budur.
Hiç olmadığı kadar çok yere ulaşabildiği hâlde hiçbir yere tam olarak ait hissedememek…
Şehirden şehre dolaşabilir, farklı insanlarla tanışabilir, farklı hayatların içinde kendimize yer bulabiliriz. Fakat içimizdeki ‘’Benim yurdum neresi?’’ sorusu susmaz.
Çünkü insan yalnızca bir mekân aramaz.
Bir anlam arar.
Bir kimlik arar.
Kendisini güvende hissedeceği bir zemin arar.
Belki de bu yüzden Yahya Kemal’in İstanbul’a dair sözlerinde yalnızca şehir sevgisi değil, bir aidiyet duygusunun derinliği vardır. Ona Ankara’nın en çok nesini sevdiği sorulduğunda verdiği: ‘’İstanbul’a dönüşünü.’’ cevabı, insanın bazen bir şehri değil, o şehre dönerken hissettiği yurt duygusunu sevdiğini düşündürür.
Çünkü bazen sevdiğimiz şey bir şehir değildir.
O şehrin içinde kendimiz olabilmektir.
Bir şehre ait olmak, biraz da kendimize ait olmaktır.
Fakat hayatın başka bir yüzü de vardır:
Dışarıdaki hiçbir yurt sonsuza kadar aynı kalmaz.
Ev değişir.
Şehir değişir.
İnsanlar değişir.
Biz değişiriz.
İnsan, kendi varlığını dışarıdaki yurtlara bağladığında, her değişim biraz daha büyük bir kayıp gibi gelir.
Belki de insanın asıl yurdu, değişen her şeye rağmen içinde taşıyabileceği bir yer olmalıdır.
İnsanın kendi içinde kurduğu bir yurt…
Öyle bir yurt ki şehirler değiştiğinde yıkılmasın.
İnsanlar gittiğinde boşalmasın.
Çocukluk bittiğinde kapısı kapanmasın.
Çünkü insanın içinde kendisine ait bir yer yoksa, dünyanın en güzel şehirleri bile ona gurbet olabilir.
Ama insan kendi içinde bir yurt kurabilirse, gurbetin ortasında bile kendisine dönebileceği bir kapısı olur.
Belki tasavvufun insanı içe çağıran dili burada başka bir anlam kazanır.
İnsanın yaşadığı gariplik hissi yalnızca bir şehirden ya da memleketten uzak düşmek değildir. Bazen insan kendi hakikatinden de gurbete düşer. Bu yüzden dönüş, yalnızca geride bırakılan bir yere varmak değil, insanın kendisine ve özüne yeniden yaklaşmasıdır. Belki de insanın aradığı yurt, yıllardır dışarıda sandığı değil; kendisine döndüğünde içinde bulacağı yerdir.
Böylece insan dışarıda aradığı sükûneti, güveni ve tamamlanmışlık hissini kendi içinde bulmayı öğrenir.
Bu, dünyadan kopmak değildir.
Aksine dünyadaki her şeyi yerli yerine koyabilmektir.
İnsan evini sever; ama evinin kendisi olmadığını bilir.
Memleketini sever; ama bütün varlığının bir şehirden ibaret olmadığını bilir.
İnsan ailesini sever, ama aidiyetinin yalnızca insanlara bağlı olmadığını öğrenir.
Çünkü dışarıdaki her şey değişebilir.
Değişmeyen bir yurt arıyorsak, onu içimizde kurmamız gerekir.
Belki de Nesimi’nin o büyük sözü tam da burada yankılanır:
‘’Bende sığar iki cihan
Ben bu cihana sığmazam.’’
Çünkü insan yalnızca doğduğu eve, büyüdüğü şehre, yaşadığı ülkeye sığan bir varlık değildir.
İnsanın içinde cihan vardır.
Hatıralarıyla, acılarıyla, kayıplarıyla, umutlarıyla, korkularıyla, inançlarıyla…
İnsan bir eve sığabilir.
Bir şehre, bir ülkeye sığabilir.
Fakat ruhu bütün bunlardan daha geniştir.
Belki de aidiyetin son durağı, insanın bu namütenahiliğini fark etmesidir.
Bir zamanlar ‘’Ben bir yere ait olmak istiyorum.’’ diye başlayan arayış, bir gün ‘’Ben kendime ait miyim?’’ sorusuna dönüşür.
Ve insan belki de hayatının en büyük yurdunu, kendisine ait olmayı öğrendiği yerde bulur.
Çünkü kendisine ait olmayan bir hayatın içinde insan ne kadar uzun yaşasa yaşasın gurbettedir.
Kendi hakikatinden uzaksa doğduğu şehirde bile yabancıdır.
Ama kendine dönebilmişse, dünyanın herhangi yerinde bile yurdunu yanında taşır.
Belki de insanın olgunlaşması bütün bunları kabul ettiğinde başlar.
Çünkü hayat bizden bazen ait olduğumuz yeri değil, aidiyet biçimimizi değiştirmemizi ister.
Önce bir evle başlayan aidiyetimiz, zamanla şehirden, insanlardan ve hatıralardan geçer. Sonunda insanın kendisine dönmesiyle başka bir anlam kazanır.
İnsanın gerçek yurdu kendi kalbidir.
Kendi ruhu...
Kendi hakikati…
İnsan hayat boyu birçok yere gidip gelir.
Bazı yerlerden ayrılır.
Bazı yerlere geri döner.
Bazı kapılar yüzüne kapanır.
Bazı kapılar yeniden açılır.
Ama bütün yolların sonunda insanın kendisine dönebileceği bir iç kapısı varsa, artık hiçbir yer bütünüyle gurbet değildir.
Çünkü yurt, yalnızca doğduğumuz yer değildir.
Yurt, yabancı hissetmediğimiz yerdir.
Belki de insanın en büyük yolculuğu şudur:
Dışarıda kendisine bir yurt aramaktan, kendi içinde bir yurt bulmaya doğru yürümek.
Bir yere sığmaya çalışırken, aslında kendi ruhunun genişliğini fark etmek.
Ve sonunda anlamak:
İnsanın gerçek aidiyeti, bir yere sığmak değil; kendisine ait olmaktır.
Nesimi’nin dediği gibi:
‘’Ben bu cihana sığmazam.’’
Belki de insanın yurdu, sığındığı yer değil; içinde taşıdığı uçsuz bucaksız cihandır.
Yurdumuzu dışarıda aramaktan vazgeçip gerçek vatanı içimizde kurabilmek duasıyla…
Sümeyye Öztaş
Bunlar da ilginizi çekebilir
YÜZLEŞME
Eğitimci Yazar Filiz Akkaya Yazdı: YÜZLEŞME
2 saat önceErgin Kahveci’den Gıda Güvenliği Uyarısı
Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, BM Dünya Meteoroloji Örgütü'nün (WMO) COP31 öncesinde yayımladığı 2026 iklim raporunu değerlendirerek küresel iklim sisteminin alarm verdiğine dikkat çekti.
1 gün önceMehmet Mahmut Yıldız'dan Siyasete Sağduyu ve Adalet Çağrısı
Şahlanış Partisi Eski Kurucu Genel Başkanı Mehmet Mahmut Yıldız, yaptığı yazılı açıklamada siyasette ve kamu yönetiminde artan kutuplaşmaya dikkat çekerek devlet aklının intikamla değil adaletle, siyasetin ise öfkeyle değil sağduyuyla şekillenmesi gerektiğini vurguladı.
1 gün önce


