Fransa Süt Fiyatını Belirlemiyor: Peki Piyasayı Nasıl Regüle Ediyor?
Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, Fransa’nın süt sektöründeki fiyat mekanizmasını ve Türkiye ile arasındaki yapısal farkları analiz eden kapsamlı bir değerlendirme paylaştı.
23/10/2026 16:43 | Son Güncelleme : 05/11/2026 13:34 | Haber Merkezi
Tarım Uzmanı Ergin Kahveci’den Süt Fiyatı Analizi: "Fransa Fiyatı Değil, Maliyet Müzakeresini Regüle Ediyor"
Tarım Politikaları Uzmanı ve Ziraat Mühendisi Ergin Kahveci, Fransa’daki süt fiyatlandırma sistemini analiz ederek Türkiye’deki uygulamalarla arasındaki temel farkları değerlendirdi. Kahveci, dünyada 8., Avrupa Birliği’nde ise 2. büyük inek sütü üreticisi olan Fransa’nın emredici bir fiyat belirlemek yerine kamusal tampon mekanizmalarla "maliyet regülasyonu" uyguladığını belirtti.
Türkiye’de Ulusal Süt Konseyi (USK) gibi bağlayıcı ve emredici fiyat belirleme modellerinin bulunduğunu hatırlatan Ergin Kahveci, Fransa'nın fiyatın gerçek üretim maliyetlerinden kopmasını engelleyen bir "alarm ve dengeleme" mimarisi işlettiğini ifade etti.
Yem Maliyeti Verileri Bir "Erken Uyarı Sensörü"
Fransa Tarım Bakanlığı istatistik birimi Agreste’in her ay yayımladığı yem maliyet verilerini inceleyen Kahveci, bu verilerin doğrudan fiyat koymak için değil, sistemdeki maliyet baskısını ilk aşamada tespit eden bir alarm zili olarak kullanıldığını vurguladı.
Kahveci’nin paylaştığı 2025 yılı verilerine göre, çiftlik kapısındaki üretim değeri içerisinde satın alınan yem maliyetinin payı; besi sığırında %13,3, süt sığırcılığında %20,1, domuz yetiştiriciliğinde %53,7 ve tavukçulukta %68,3 seviyesinde yer alıyor. Süt işletmelerinde enerji, işçilik, elektrik, amortisman ve arazi gibi farklı maliyet kalemleri bulunsa da yem harcamalarının düzenli izlenmesi, piyasadaki maliyet baskısının erkenden görünür kılınmasını sağlıyor.
Gerçek Maliyet Hesabı: "Prix de Revient"
Ergin Kahveci, Fransız modelinde esas belirleyici unsurun CNIEL (Ulusal Süt Ekonomisi Mesleklerarası Merkezi) ve IDELE (Hayvancılık Enstitüsü) tarafından hesaplanan tam maliyetler olduğunu aktardı.
Sistemin kalbinde "Prix de revient" (Maliyeti tamamen karşılayan satış fiyatı) kavramının yer aldığını belirten Kahveci; hesaplamalara yem harcamalarının yanı sıra enerji, işçilik, aile emeği, sermaye, amortisman ve arazi maliyetlerinin de dahil edildiğini kaydetti.
Kurumsal Mekanizma ve Kamusal Hakemlik
Fransa’da kamunun doğrudan müdahale etmeden piyasa dengesini nasıl sağladığını adım adım özetleyen Ergin Kahveci, zincirdeki kurumların rollerini şöyle açıkladı:
-
Agreste: Yem maliyetlerindeki değişimi ve bunun üretici fiyatlarına yansımasını izleyerek alarm sistemini çalıştırır.
-
OFPM (Tarım ve Gıda Ürünlerinde Fiyat ve Marj Oluşumu Gözlemevi): Çiftçiden market rafına kadar uzanan zincirde maliyet ve marjların kimler (çiftçi, sanayici, dağıtıcı, perakendeci) tarafından üstlenildiğini şeffaf hale getirir.
-
CNIEL & IDELE: Sektörün tüm paydaşlarını bir araya getirerek gerçek tam maliyetleri ve "prix de revient" değerini metodolojik olarak hesaplar.
-
Egalim Yasaları: Üretim maliyetlerinin süt sözleşmelerinde ve fiyat pazarlıklarında resmî bir referans olarak dikkate alınmasını yasal bir çerçeveye oturtur.
"Fransa Fiyatı Değil, Müzakereyi Regüle Ediyor"
Fransa modelinin özünü değerlendiren Ergin Kahveci, şu ifadeleri kullandı:
"Fransa, 'Bir litre süt şu fiyattan satılacaktır' demiyor. Bunun yerine 'Bir litre sütün sürdürülebilir maliyeti budur' diyor. Doğrudan fiyat belirlemek yerine fiyat tartışmasının sınırlarını çiziyor. Fransa fiyatı regüle etmiyor; Fransa maliyeti tanımlama sürecini regüle ediyor. Çünkü maliyetini bilmediğiniz bir ürünün fiyatı ekonomik veri değil, yalnızca pazarlık gücünün sonucudur."
"Çözüm Kamusal Tampon Mekanizmalar ve 3D Kuralı"
Yıllardır savunduğu "3D Kuralı" (Dengeleme, Düzenleme, Denetleme) ve "Kamusal Tampon Mekanizmalar" ilkesinin Fransa'da uygulanan bu sistemle örtüştüğünü belirten Kahveci, doğrudan müdahaleler veya yüzeysel destekler yerine şeffaf bir ortak maliyet zemini oluşturulması gerektiğini savundu:
"Piyasa serbest olabilir. Ancak maliyetler tarafların canı istediği rakamlar olamaz. Bütün bu mimari, kamusal tampon mekanizmalar sayesinde kamunun hakem rolünü koruduğu ortak maliyet ekonomisidir."
Bunlar da ilginizi çekebilir
SON DURAĞIN AYNASI
Yazar Amine Demir Yazdı: SON DURAĞIN AYNASI
21 saat önceMeteoroloji’den Türkiye Genelinde Alarm: Sıcaklıklar Aniden Düşüyor, Zirai Don ve Sağanak Uyarısı!
Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM), Türkiye genelinde mevsim normalleri üzerinde seyreden hava sıcaklıklarının batı kesimlerden başlayarak hissedilir derecede düşeceğini açıkladı.
21 saat önceTarım Uzmanı Ergin Kahveci’den Yeni Zelanda Analizi: Süt Üretiminde Rekor Geldi
Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, Yeni Zelanda’nın 2025/2026 sezonu süt üretimi verilerine ilişkin kapsamlı bir analiz paylaştı.
21 saat önce


