Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci Uyarıyor: Çiftçinin Borç Yükü Yatırımı Geçti, Tarımda Sermaye Eriyor!
Türkiye tarımının önemli sorunlarından biri olan çiftçi borçluluğu, Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci’nin açıklamalarıyla bir kez daha gündeme geldi.
16/06/2025 15:47 | Son Güncelleme : 05/11/2026 20:19 | Haber Merkezi
Uzman Uyardı: "Çiftçinin Borcu Yatırımını Geçti, Tarım Uçmuyor, Borç Batıyor!"
Ankara – Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, Türkiye tarımında çiftçilerin karşı karşıya olduğu borç yükünün endişe verici boyutlara ulaştığını ve bunun sürdürülemez bir yapıya dönüştüğünü belirtti. Tarımdan Haber sitesinde yayımlanan analizinde Kahveci, 2013 ile 2023 yılları arasındaki finansal verileri kıyaslayarak krediye dayalı tarım sisteminin çiftçiyi borç batağına sürüklediğini ve reel üretim yerine rakamsal büyüme yanılsaması yarattığını ortaya koydu.
Borçlanma Kanalları ve Yükün Artışı
Kahveci'ye göre çiftçi borçlanmasının başlıca kanalları piyasa borçları, Tarım Kredi Kooperatifleri ve banka kredileridir. Piyasa borçlarının (akaryakıt, gübre, ilaç, yem gibi temel girdiler için alınan borçlar) toplam borç içindeki payının %15-20 civarında olduğunu belirtti.
Tarım Kredi Kooperatifleri: Finansmanın Dönüşümü
Diğer bir çiftçi borçlanma kanalı ise Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği (TKKMB) kooperatifleri üzerinden yapılan borçlar. Ben bu benzeri kurumlar için tarımsal finans kurumu tanımını kullanıyorum. TKKMB’den yapılan borçların büyük çoğunluğu son iki yıla kadar yine işletme kredisi nitelikli borçlar idi. Makine ekipman borçları toplam borçların üçte biri kadarını oluşturuyordu. Ancak son iki yılda bu tablo bozuldu ve makine ekipman kredileri aşırı finansman maliyetleri nedeniyle kullanılamaz oldu.
2013-2023 Arasında Çarpıcı Değişim
Ergin Kahveci'nin sunduğu veriler, çiftçi borç yükündeki dramatik artışı gözler önüne seriyor:
- Orta ve Uzun Vadeli Borç: 2013 yılında 17,9 milyar TL olan orta ve uzun vadeli borç, 2023'te 391,8 milyar TL'ye fırladı.
- Toplam Banka Borcu: 2013'te 37,8 milyar TL olan toplam banka borcu, 2023'te 605,7 milyar TL'ye çıktı.
- Orta-Uzun Vadeli Borcun Payı: Toplam borç içinde 2013'te %44 olan orta-uzun vadeli borcun payı, 2023'te %61'e yükseldi.
- Brüt Sabit Sermaye Oluşumu: Aynı dönemde brüt sabit sermaye oluşumu 22 milyar TL'den 281 milyar TL'ye çıksa da, Kahveci bu artışın reel bir büyümeyi değil, daha çok enflasyonist bir genişlemeyi işaret ettiğini vurguladı.
"Krediler Yatırıma Dönüşmüyor, Sermaye Eriyor"
Kahveci'nin analizindeki en kritik tespit, çiftçilerin kredi kullanımı ile sabit sermaye oluşumu arasındaki derin uçurum oldu. 2013 yılında çiftçiler, aldıkları borçtan daha fazla yatırım yapabiliyordu; hatta yatırım miktarları kredi toplamından %18 daha fazlaydı. Ancak 2023'e gelindiğinde bu durum tamamen tersine döndü: Çiftçilerin kullandığı kredi, oluşturdukları sabit sermayeden %39 daha fazla hale geldi.
Bu durumun, kredilerin amaç dışı kullanılabileceğini ya da tarımsal yatırım maliyetlerinin kredilerle dahi karşılanamayacak düzeyde olduğunu gösterdiğini ifade eden Kahveci, 2023 yılı verilerine göre kullanılan kredilerin ancak %72'si ile sabit sermaye oluşturulabildiğini belirtti. Bu durumun da ya kredilerin verimli projelerde kullanılmadığına ya da yatırımların gereğinden pahalı ve yanlış kurgulandığına işaret ettiğini söyledi.
"Tarım Uçmuyor, Borç Batıyor!"
Ergin Kahveci, analizini, "Çiftçiler borçla dönen bir sistemde hem öz sermaye koyamıyor hem de aldığı borçla yeterince yatırım yapamıyor. 2013'te yatırım, borcu geçerken; 2023'te borç, yatırımın çok önünde seyrediyor. Sonuç: Tarım Uçmuyor, Borç Batıyor!" sözleriyle noktaladı.
Kredi artışı üzerinden tarımsal gelişme anlatısının yanıltıcı olduğunu vurgulayan Kahveci, "Rakamlar uçuyor ama çiftçi yere daha çok basıyor. Bu tablo, tarım politikalarının yeniden düşünülmesini, kredi sisteminin verimlilik temelli yeniden yapılandırılmasını zorunlu kılıyor. Yoksa borç yükü altında ezilen çiftçinin üretime devam etmesi yalnızca bir hayal olur" ifadelerini kullandı.
Haber Kaynağı: Tarımdan Haber - "Krediye Dayalı Tarımın Çıkmazı: Çiftçinin Borç Yükü Büyüyor, Sermaye Eriyor" - https://www.tarimdanhaber.com/krediye-dayali-tarimin-cikmazi-ciftcinin-borc-yuku-buyuyor-sermaye-eriyor
Bunlar da ilginizi çekebilir
Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci Kaleme Aldı: Trump’ı Kırsalın Sessiz İsyanı ve Tarım Krizi Yıktı
Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, sosyal medya hesabından yaptığı kapsamlı değerlendirmede, 2026 ABD ara seçim sonuçlarını tarım ekonomisi ve kırsal seçmen dinamikleri üzerinden analiz etti.
4 saat önceFenerbahçe'nin Liverpool Zaferi Avrupa Basınında Yankı Uyandırdı
UEFA Şampiyonlar Ligi'nde temsilcimiz Fenerbahçe, iki kez geriye düştüğü karşılaşmada İngiliz devi Liverpool'u 3-2 mağlup ederek unutulmaz bir geri dönüşe imza attı. Sarı-lacivertlilerin bu tarihi zaferi, başta İngiltere olmak üzere İspanya ve İtalya basınında geniş yankı buldu.
4 saat önceSON DURAĞIN AYNASI
Yazar Amine Demir Yazdı: SON DURAĞIN AYNASI
1 gün önce


