TÜRKİYE TARIMININ KANAYAN YARASI: YEM GİDERLERİ ZİRVEDE!
ANKARA - Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, sosyal medya hesabından yaptığı detaylı analizle, 2024 yılında Türk çiftçisinin en büyük maliyet kalemi olan yem giderlerine dikkat çekti. Kahveci'nin verilerine göre, çiftçilerin cebinden çıkan nakit harcamaların neredeyse üçte birini yem maliyetleri oluştururken, bu durum hayvancılık sektöründeki yapısal sorunları ve ithalat bağımlılığını gözler önüne seriyor.
Yem Gideri: Çiftçinin En Yüksek Nakit Harcaması
Ergin Kahveci'nin paylaştığı verilere göre, çiftçiler 2024 yılında balıkçılık dahil tüm hayvancılık faaliyetleri için 765 milyar 533 milyon TL gibi devasa bir yem harcaması yaptı. Bu harcama, toplam tarımsal maliyetin %16,67'sini oluşturarak, çiftçinin cebinden çıkan net nakit maliyet kalemleri içerisinde birinci sıraya yerleşti. Kahveci, çiftçilerin bu yem maliyetini nakit harcamalar içerisinde %31,49 gibi çok yüksek bir oranda hissettiğini, yani nakit harcamaların yaklaşık üçte birinin yeme gittiğini vurguladı.
Maliyet Dağılımı ve Kritik Sorunlar:
Analizde, yem maliyetlerinin dağılımı ve buna bağlı yapısal sorunlar şöyle sıralandı:
-
Kaba Yem Bağımlılığı: Büyükbaş ve küçükbaş kaba yem maliyeti, 386,25 milyar TL ile toplam yem maliyetinin yarısından fazlasını (%50,45) oluşturdu. Kahveci, kaba yem giderlerinin bu denli yüksek olmasının ve çiftçinin bunu kendi üretmemesinin hayvancılığın ana sorunlarından biri olduğunu belirtti.
-
Kesif Yem Yükü: Büyükbaş ve küçükbaş kesif yem gideri 174,5 milyar TL ile toplam yem giderinin %22,8'ini oluşturdu.
-
Kanatlı Yemleri: Kanatlı yemleri için toplam maliyet 146,14 milyar TL oldu (%19,1). Bunun 93,264 milyar TL'si etlik, 52,877 milyar TL'si ise yumurtacı kanatlılara ait.
-
İthalat Baskısı ve Su Tüketimi: Çiftçilerin kesif yeme bağımlılığı ve kendi yemlerini üretememesi, ülkeyi yem hammaddesi ithalatına mecbur bırakıyor. Bu durum, ithalat baskısıyla su ve sulamaya bağımlı yem hammaddelerinin üretimini tetikleyerek su ve elektriğin kayıtdışı ve aşırı tüketimine yol açıyor.
Yapısal Sorunlar Politika Değişikliği Gerektiriyor
Kahveci, kaba yem sorununun, hayvancılığın üretim biçimi için önemli bir politika değişikliği ihtiyacını ortaya çıkardığını belirtti. Temel sorunların başında altyapı (barınak), koruyucu ve tedavi edici hastalıkların yayılmasına karşı yetersiz kalınması gibi unsurların geldiğini ifade etti.
Sonuç: Verimliliğe Yansımayan Yüksek Maliyet
Uzman Kahveci, Türkiye Tarımsal Üretim Değeri (TÜD) içerisinde %55-58 paya sahip hayvancılığın, ana maliyet kalemi olan yem giderlerinin toplam maliyet içerisindeki bu kadar yüksek payının tek başına yeterli bir gösterge olduğunu kaydetti.
Kahveci, "Maliyetin verimlilik, üretim, gelişme, kalkınma olarak çiftçiye, ülkeye (karlılık ve etkililiğe) yansımaması, savunma reflekslerini sakatlayan teknik nedenlerdir" diyerek, yüksek yem maliyetlerinin çiftçiye ve ülke ekonomisine beklenen verimi sağlayamamasının sektördeki ciddi yapısal sorunların bir yansıması olduğunu vurguladı.