Türkiye Domates İhracatında Geriliyor: Üretimde Üçüncü, Değerde Gerilerde
Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci'nin dikkat çektiği verilere göre, Türkiye domates üretiminde dünyada üçüncü sırada yer almasına rağmen, ihracat değerlerinde önemli kayıplar yaşıyor. Kahveci, 2024 yılı dünya domates ihracat verilerini paylaşarak bu çarpıcı tabloyu gözler önüne serdi.
Dünya Domates İhracatında Meksika Lider, Türkiye Beşinci Sırada
2024 yılında dünya genelinde 8,175 milyon ton domates, 11,58 milyar Euro karşılığında ihraç edildi. Bu ihracatta Meksika, 2,064 milyon tonluk hacimle %25,24'lük pay alarak liderliği göğüsledi ve 3,276 milyar Euro gelir elde etti. Hollanda %11,21 payla ikinci (1,759 milyar €), Fas ise %11 payla üçüncü (1,515 milyar €) sırada yer aldı. Türkiye ise 492,4 bin ton ihracatla %6'lık paya sahip olarak 393 milyon Euro gelir elde etti ve beşinci sırada konumlandı.
Türkiye'nin İhracat Miktarı Düşerken Rakipleri Yükselişte
Ergin Kahveci'nin analizine göre, Türkiye'nin domates ihracat performansı son 10 yılda düşüş gösterdi. 2015-2024 yılları arasında Meksika ihracat miktarını %32,23, Fas ise %80,26 gibi önemli oranlarda artırırken, Hollanda %18,4 ve İspanya %33,2'lik artışlar kaydetti. Aynı dönemde Türkiye'nin domates ihracat miktarı ise %9 oranında azaldı.
Birim Değerde Türkiye Dünya Ortalamasının Altında
İhracattaki birim değerler incelendiğinde ise Türkiye'nin durumu daha da dikkat çekici hale geliyor. 2024 yılında Kanada 2,35 €/kg ve Hollanda 1,92 €/kg ile en yüksek birim değerlere ulaşırken, Türkiye 0,8 €/kg'lık birim değerle hem dünya ortalamasının altında kaldı hem de listedeki ülkeler arasında en kötü üçüncü performansı sergiledi.
"Üretmek mi Önemli, Değerli Kılmak mı?"
Bu veriler ışığında Ergin Kahveci, "Üretimde dünya 3. iken, birim değerde sondan 3. olmamız ve dünya ortalamasının altında kalmamız bize şu soruyu sorduruyor: Üretmek mi önemli değerli kılmak mı? Üretim verimliliği mi sorun yoksa katma değer (ekonomik) verimlilik mi?" ifadelerini kullandı.
"Sorun Üretim Planlaması Değil, Ekonomik Verimlilik Planlaması"
Kahveci, Türkiye'nin üretim, arazi, çiftçi ve maliyet gibi temel sorunlarının olmadığını belirterek, asıl meselenin "ekonomik verimlilik planlaması" olduğunu vurguladı. Hem satış miktarının hem de satış tutarının düşüş gösterdiğine dikkat çeken Kahveci, yıllardır dile getirdikleri gibi, ülkenin derdinin üretim planlaması değil, ekonomik verimlilik odaklı stratejiler geliştirmek olduğunu yineledi.
Çağdaş Türk Tarım Platformu'nun da desteklediği bu analiz, Türkiye'nin tarım politikalarında ihracat odaklı ve katma değeri yüksek stratejilere yönelmesinin önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
