Gıda Perakende Pazarı Büyüyor, Peki Çiftçinin Hali Ne?
Türkiye'de gıda perakende pazarı son yıllarda önemli bir büyüme kaydederken, bu büyümenin çiftçiye ve gıda üreticisine yansıması tartışma konusu. Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci'nin "Tarimdanhaber.com" sitesindeki makalesine göre, modern market zincirleri pazar paylarını hızla artırırken, çiftçinin kazancı aynı oranda yükselmiyor, hatta bazı durumlarda geriliyor.
05/07/2025 20:34 | Son Güncelleme : 05/11/2026 14:39 | Haber Merkezi
Gıda Perakende Pazarı Büyüyor, Peki Çiftçinin Hali Ne?
Türkiye'de gıda perakende pazarı son yıllarda önemli bir büyüme kaydederken, bu büyümenin çiftçiye ve gıda üreticisine yansıması tartışma konusu. Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci'nin "Tarimdanhaber.com" sitesindeki makalesine göre, modern market zincirleri pazar paylarını hızla artırırken, çiftçinin kazancı aynı oranda yükselmiyor, hatta bazı durumlarda geriliyor.
Rakamlarla Büyüyen Pazar
ABD Tarım Bakanlığı'nın Türkiye raporlarından derlenen verilere göre, Türkiye'nin perakende pazarı ve özellikle gıda perakende pazarı dikkat çekici bir büyüme ivmesi yakalamış durumda:
-
Toplam Perakende Pazarı: 2023 yılında 145 milyar dolardan 2024 yılında 177 milyar dolara yükselerek %22'lik bir artış gösterdi.
-
Gıda Perakende Pazarı: 2023 yılında 75,414 milyar dolardan 2024 yılında 95,444 milyar dolara çıkarak %26,56'lık daha yüksek bir büyüme kaydetti.
Bu veriler, halkın genel harcamalarını kısarken gıda harcamalarına yöneldiğini veya gıda dışı harcamalardan kısıp gıda harcamalarını artırmak zorunda kaldığını gösteriyor. Dolar bazındaki bu artışlar, Türk Lirası cinsinden çok daha yüksek oranlarda (%68,5 ve %74,6) gerçekleşti. Bunun nedeni ise kur baskısı altında tutulurken ürün fiyatlarının TL bazında daha yüksek artışlar göstermesi olarak belirtiliyor.
İthal Ürünlerin Payı ve ABD'nin Rolü
Gıda perakende pazarındaki ithal ürünlerin payı da göz ardı edilemez. 2023 yılında 5,8 milyar dolar olan ithal ürün hacmi, 2024 yılında 6,8 milyar dolara yükselerek %17,24'lük bir artış gösterdi. İthalattaki ana ürünler genellikle kuru yemişler, et, sakatatlar ve hurma olarak öne çıkıyor. ABD, bu ithalat pazarında 2023'te %10,1, 2024'te ise %9,1 pay alıyor.
Modern Marketlerin Yükselişi, Gelenekselin Gerileyişi
Gıda perakendesi pazarında iki ana kanal bulunuyor: modern/organize zincir marketler ve geleneksel bakkallar, esnaflar ve pazar yerleri. Son yıllarda online satış ağları da bu iki kanalın içinde veya dışında gelişmeye devam ediyor.
Veriler, modern/organize zincir marketlerin açık ara pazar lideri olduğunu ve hakimiyetlerini giderek pekiştirdiğini gösteriyor:
-
Geleneksel Marketlerin Payı: 2013'te %62,31 iken, 2023'te %33,5'e, 2024'te ise %32,7'ye düştü.
-
Modern Marketlerin Cirosu: 2023 yılında 48,061 milyar dolar olan ciroları, 2024 yılında 63,151 milyar dolara yükseldi. Online satışlar hariç %31,4, dahil %30,5'lik bir ciro artışı sağladılar.
-
Geleneksel Bakkalların Büyümesi: Sadece %18,9'da kaldı.
Bu durum, zincir marketlerin devasa boyutlara ve cirolara ulaşarak gıda üretim piyasasında kontrol edilemez bir güce doğru ilerlediğini gösteriyor. Türkiye'de 2024 yılında toplam 341.200 adet zincir ve bağımsız gıda perakendecisi ile çevrimiçi gıda satışı yapan dükkan/birim bulunuyor.
Üreticinin Payı Nerede?
Makalede vurgulanan asıl mesele ise, gıda perakende pazarındaki bu devasa büyümeden gıda üretenlerin ve çiftçilerin ne kadar pay aldığı. Çiftçilerin ana sermaye kaynağının kendi üretim kazançları olduğu, yani "üretimden gelen güçlerinin" işletme sermayesinin sürdürülebilirliğine bağlı olduğu belirtiliyor. Ancak modern marketlerin hızla büyümesi ve pazar hakimiyeti, üreticinin pazarlık gücünü zayıflatabilir ve kazancının düşmesine neden olabilir.
Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci'nin analizleri, gıda perakende sektöründeki büyümenin detaylı incelenmesini ve bu büyümeden üreticinin adil pay alabilmesi için yeni politikaların geliştirilmesini gerekli kılıyor.

Kaynak: https://www.tarimdanhaber.com/gida-perakende-pazari-buyuyor-ya-gida-uretenler-ya-ciftciler
Bunlar da ilginizi çekebilir
SON DURAĞIN AYNASI
Yazar Amine Demir Yazdı: SON DURAĞIN AYNASI
22 saat önceMeteoroloji’den Türkiye Genelinde Alarm: Sıcaklıklar Aniden Düşüyor, Zirai Don ve Sağanak Uyarısı!
Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM), Türkiye genelinde mevsim normalleri üzerinde seyreden hava sıcaklıklarının batı kesimlerden başlayarak hissedilir derecede düşeceğini açıkladı.
22 saat önceTarım Uzmanı Ergin Kahveci’den Yeni Zelanda Analizi: Süt Üretiminde Rekor Geldi
Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, Yeni Zelanda’nın 2025/2026 sezonu süt üretimi verilerine ilişkin kapsamlı bir analiz paylaştı.
22 saat önce


