Türk Çiftçisi Borç Yükü Altında Eziliyor: Krediler Yatırıma Dönüşmüyor
Ankara, Türkiye – Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci'nin açıkladığı çarpıcı veriler, Türkiye'deki tarım sektörünün içinde bulunduğu zorlu durumu gözler önüne serdi. Kahveci'nin analizine göre, perakende gıda pazarındaki büyüme rakamları çiftçinin omuzlarındaki borç yükünün artışıyla keskin bir tezat oluşturuyor.
2023 yılında 75,414 milyar dolar olan Perakende Gıda Pazarı (marketler, bakkallar, online ve akaryakıt marketler), 2024 yılında %26,56'lık önemli bir artışla 95,444 milyar dolara ulaştı. Tüm sektörler toplamında ise 145,237 milyar dolardan %21,91 artışla 177,054 milyar dolara yükseldi. Bu rakamlar genel ekonomideki ve perakende sektöründeki canlılığı gösterse de, çiftçinin durumu bundan oldukça farklı.
Borç Yükü Yatırımı Aştı
Kahveci'nin en dikkat çekici tespiti ise, beş milyonu aşkın çiftçinin ürettiği toplam TARIMSAL ÜRETİM DEĞERİ'nin 2023 yılında yaklaşık 75 milyar dolar civarında olması. Bu, perakende gıda pazarının değeriyle neredeyse birebir örtüşen bir rakam. Ancak sorun, çiftçinin finansal sağlığında yatıyor. "Çiftçinin borcu yatırımını geçti!" diyen Kahveci, alarm zillerini çaldı.
Durum, son on yılda dramatik bir şekilde değişti. 2013 yılında çiftçiler aldıkları borçtan daha fazla yatırım yapabiliyorken, 2023 yılına gelindiğinde tablo tamamen tersine döndü: Kullandıkları kredi, yaptıkları yatırımdan %39 daha fazla oldu.
Bu durum, tarım sektöründe şu ciddi sorunlara işaret ediyor:
- Krediler yatırıma dönüşmüyor: Çiftçinin aldığı borçlar, üretim kapasitesini artıracak, modernizasyonu sağlayacak yatırımlara değil, büyük olasılıkla mevcut borçları ödemeye veya günlük işletme giderlerini karşılamaya yöneliyor.
- Sermaye eriyor, borç büyüyor: Çiftçinin elindeki sermaye azalırken, bankalara olan veya diğer finansal kuruluşlara olan borç yükü sürekli artıyor.
- Tarımda "büyüme" rakamlarla olmuyor: Kahveci, tarımdaki gerçek büyümenin kağıt üzerindeki istatistiklerle değil, somut üretim artışıyla ve çiftçinin refahıyla ölçülmesi gerektiğini vurguluyor.
"Rakamlar uçuyor ama çiftçi yere daha çok basıyor!" ifadesiyle, ekonomik göstergelerdeki yükselişin tarım üreticisinin yaşadığı zorlukları yansıtmadığını özetleyen Kahveci, krediye dayalı tarımın çıkmazına ve çiftçinin borç yükünün giderek büyümesine dikkat çekiyor.
Bu veriler, Türkiye'de tarım politikalarının ve finansal destek mekanizmalarının çiftçinin gerçek ihtiyaçlarına ne kadar cevap verebildiği konusunda önemli soruları gündeme getiriyor.