Zerzevan Kalesi'nde 1800 Yıllık Su Dağıtım Sistemi Keşfedildi
Diyarbakır'ın Çınar ilçesinde bulunan, Roma İmparatorluğu döneminde "askeri yerleşim" olarak kullanılan 3 bin yıllık Zerzevan Kalesi'nde, 1800 yıllık eşsiz bir su dağıtım sistemi gün yüzüne çıkarıldı.
30/07/2025 17:00 | Son Güncelleme : 05/11/2026 18:05 | Haber Merkezi
Zerzevan Kalesi'nde 1800 Yıllık Roma Mühendislik Harikası Su Dağıtım Sistemi Keşfedildi
Diyarbakır'ın Çınar ilçesinde bulunan, Roma İmparatorluğu döneminde "askeri yerleşim" olarak kullanılan 3 bin yıllık Zerzevan Kalesi'nde, 1800 yıllık eşsiz bir su dağıtım sistemi gün yüzüne çıkarıldı. UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'nde yer alan bu tarihi kale, devam eden bilimsel kazılarla geçmişe ışık tutmaya devam ediyor.
Diyarbakır'ın önemli turistik değerlerinden biri olan ve dünyada ortaya çıkarılan son Mithras Tapınağı'na ev sahipliği yapan Zerzevan Kalesi'nde, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın "Geleceğe Miras Projesi" kapsamında yürütülen çalışmalar büyük bir titizlikle devam ediyor. 2014 yılında başlatılan kazılarda, daha önce 15 metre yüksekliğinde ve 1200 metre uzunluğunda sur kalıntısı, gözetleme kulesi, kilise, konutlar, depolar, kaya mezarları, su kanalları ve 63 su sarnıcı gibi birçok yapı ve eser bulunmuştu.
Roma'nın Gelişmiş Su Mühendisliği Zerzevan'da
Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Aytaç Coşkun, Zerzevan Kalesi'nin Asur döneminden itibaren yerleşim gördüğünü ve Roma döneminde büyük bir mühendislik harikası olan su sistemine sahip olduğunu belirtti. Kalede bulunan 63 su sarnıcının en büyüğünün 4 bin ton su kapasiteli tonozlu bir yapı olduğunu ifade eden Coşkun, kaleye kurumuş 3 kaynaktan 8.5 kilometre mesafeden kemer ve kanallar vasıtasıyla su getirildiğini açıkladı.
Prof. Dr. Coşkun, kazılarda ortaya çıkarılan 1800 yıllık su dağıtım sisteminin, suyun kanallarla önce tonozlu sarnıçlara, oradan da yeni keşfedilen dağıtım kanalıyla kaledeki diğer yapılara, konutlara ve hatta Mithras Tapınağı'na ulaşmasını sağladığını dile getirdi. Bu keşif, kalenin su tedarik mekanizmasının ilk kez detaylı bir şekilde anlaşılmasını sağladı.
Basınç Sistemi ve Matara Buluntuları
Bulunan su dağıtım sisteminde künk (pişmiş topraktan yapılmış su borusu) kalıntılarının da tespit edilmesi, o dönemde kalede basınç sisteminin kullanıldığını gösteriyor. Prof. Dr. Coşkun, "Su, bu borular sayesinde yüksek seviyelere basınçla çıkartılıyor. Bu şekilde su bütün alana dağıtılıyor. Tonozlu sarnıçta küçük bir şelale sistemi oluşturulmuş, daha sonra ise kanala bağlantı kurulmuş. Hem de künk sistemi kullanılarak suyun basınçla yukarı seviyelere çıkartılıp diğer alanlara dağıtımı sağlanmış" ifadeleriyle sistemin işleyişini anlattı.
Kazı alanında ayrıca matara parçalarının bulunması, askerlerin ve kalabalık sivil nüfusun suyu yanlarında taşıdıklarına dair önemli bir veri sundu. Prof. Dr. Coşkun, kalede depolanan on binlerce ton suyun, yerleşik 1600 kişilik nüfusun ve kuşatma sırasında sığınan çevredeki halkın bir yıl boyunca su ihtiyacını karşılayabilecek kapasitede olduğunu vurguladı. Zerzevan Kalesi'nin sadece yer üstünde değil, yer altında da devasa su depolarına sahip olduğu belirtildi.
Zerzevan Kalesi'nin Stratejik Önemi
Amida (Diyarbakır) ile Dara arasında stratejik bir noktada, 124 metre yükseklikteki kayalık bir tepede yer alan Zerzevan Kalesi, Roma sınır garnizonu olarak görev yapmış ve Romalılar ile Sasaniler arasında önemli mücadelelere sahne olmuştu. Tarihi Asur dönemine kadar uzanan kale, Roma döneminde M.S. 3. yüzyılda askeri yerleşim olarak inşa edilmiş ve 639 yılındaki İslam ordularının fethine kadar kesintisiz kullanılmıştır. Kalenin surları ve yapıları, Anastasios (491-518) ve Justinianos (527-565) dönemlerinde onarılarak ve yeniden inşa edilerek mevcut haline getirilmiştir.
Zerzevan Kalesi'nde ortaya çıkarılan 1800 yıllık su dağıtım sistemi, Roma İmparatorluğu'ndaki mühendislik ve mimari gelişmelerin günümüze ulaşması açısından büyük önem taşıyor. Bu keşifler, kalenin tarihi ve kültürel değerini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Kaynak: Haber Türk
Bunlar da ilginizi çekebilir
Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci Kaleme Aldı: Trump’ı Kırsalın Sessiz İsyanı ve Tarım Krizi Yıktı
Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, sosyal medya hesabından yaptığı kapsamlı değerlendirmede, 2026 ABD ara seçim sonuçlarını tarım ekonomisi ve kırsal seçmen dinamikleri üzerinden analiz etti.
2 saat önceFenerbahçe'nin Liverpool Zaferi Avrupa Basınında Yankı Uyandırdı
UEFA Şampiyonlar Ligi'nde temsilcimiz Fenerbahçe, iki kez geriye düştüğü karşılaşmada İngiliz devi Liverpool'u 3-2 mağlup ederek unutulmaz bir geri dönüşe imza attı. Sarı-lacivertlilerin bu tarihi zaferi, başta İngiltere olmak üzere İspanya ve İtalya basınında geniş yankı buldu.
2 saat önceSON DURAĞIN AYNASI
Yazar Amine Demir Yazdı: SON DURAĞIN AYNASI
1 gün önce


