ESK’nın Yeni İthalat Modeli Sektörü Böldü: "Küçük Üreticiye Destek Doğru, Yapısal Boşluklar Tehlikeli"
Et ve Süt Kurumu’nun (ESK) besilik dana ithalatına yönelik duyurduğu yeni kriterler ve fiyat politikası, hayvancılık sektöründe hararetli bir tartışma başlattı. Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci’nin kamuoyuyla paylaştığı veriler, küçük üreticiyi korumayı amaçlayan modelin, arka kapı tüzükleri ve uygulama eksiklikleri nedeniyle ciddi suistimal ve adalet riskleri barındırdığını ortaya koydu.
06/06/2026 10:24 | Son Güncelleme : 05/11/2026 18:11 | Haber Merkezi
ESK’nın Yeni İthalat Modeli Sektörü Böldü: "Küçük Üreticiye Destek Doğru, Yapısal Boşluklar Tehlikeli"
Et ve Süt Kurumu’nun (ESK) besilik dana ithalatına yönelik duyurduğu yeni kriterler ve fiyat politikası, hayvancılık sektöründe hararetli bir tartışma başlattı. Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci’nin kamuoyuyla paylaştığı veriler, küçük üreticiyi korumayı amaçlayan modelin, arka kapı tüzükleri ve uygulama eksiklikleri nedeniyle ciddi suistimal ve adalet riskleri barındırdığını ortaya koydu.
Sektör temsilcileri, fiyattaki pozitif ayrımcılığı olumlu bulsa da "kağıt üzerinde kapasite oyunları" ve "bürokratik kayırma söylentileri" konusunda sert uyarılarda bulunuyor.
Masadaki Rakamlar: Küresel Fiyat ile ESK Fiyatı Arasındaki Makas
ESK’nın yeni ithalat modelinde işletme kapasitelerine göre ikili bir fiyatlandırma ve sıkı şartlar öne çıkıyor:
-
200 Baş ve Altı İşletmeler: Canlı ağırlık kilogram fiyatı 310 TL ($6,71$) olarak belirlendi.
-
200 Baş Üstü İşletmeler: Bu grup için fiyat daha önce 420 TL ($9,1$) olarak açıklanmıştı.
-
Kapasite Barajı: İthalat hakkından yararlanabilmek için üreticinin en az 30 baş kapasiteye sahip olması şart koşuldu. 30 başın altındaki binlerce küçük aile işletmesi kapsam dışı kaldı.
-
Süre ve Geri Alım: Besi süresi en kısa 120, en uzun 270 gün olarak belirlenirken; besi sonu karkas geri alım (kesim) fiyatı 600 TL/kg ($13$) olarak taahhüt edildi. Fiyatlar, son ayın TÜFE rakamının 0,85 çarpanı ile kümülatif korelasyon hesabına göre güncellenecek.
-
Teminat Şartı: Çiftçilerden hayvan bedeli karşılığında 15 aylık nakit ya da banka teminatı istenecek. Çiftçi müracaat anında teminatı bağlayıp beklemeye geçecek.
Ergin Kahveci (Tarım Politikaları Uzmanı): "Bu haliyle küçük çiftçiler için pozitif ayrımcılık uygulanmış görünse bile, yerinde ithalat alım fiyatlarının Brezilya için 3-3,5 dolar civarında olduğunu belirtmek isterim."
Sektörden Kritik Uyarı: "199 Baş Oyunu Başlar, Şaibelerin Önü Alınamaz"
Yeni modeldeki fiyat basamaklarını değerlendiren sektör kaynakları, 200 baş altı üreticiye ucuz malzeme sağlanmasının doğru olduğunu ancak sınır hatlarının net çizilmemesinin sistemi kilitleyeceğini savunuyor. Sektörden gelen en büyük endişe, kapasite raporlarının geçmişe dönük olarak sabitlenmemiş olması.
Uzmanlar uyarıyor: Eğer kapasite kriteri geriye doğru sabit bir dönemdeki kapasiteye ya da tesisin kurulu ilk proje kapasitesine sabitlenmezse, büyük üreticiler yüksek fiyattan kaçmak için işletmelerini kağıt üzerinde bölerek "199 baş" sınırına çekecektir. Kimsenin 30 başın altına düşmek istemeyeceği, kimsenin de 199 başın üzerine çıkmayacağı bu "gri alan", siyaset ve bürokrasi arasında ciddi krizlere yol açabilir. Sektörde zaten yaygın olan "tahsis torpili" söylentilerinin ayyuka çıkmaması için 180 baş ile 200 baş arasındaki işletmelere hiç tahsis yapılmaması gerektiği belirtiliyor.
Adalet ve İstihdam İçin Masadaki 3 Somut Öneri
Üreticiler ve tarım ekonomistleri, modelin şaibelerden arınması ve gerçek anlamda tabana yayılması için şu acil reform paketini öneriyor:
1. Küçük Üreticiye "Ortaklık" ve Giriş Hakkı
Sektörün omurgasını oluşturan ancak 30 baş barajı nedeniyle sistem dışı kalan en küçük üreticiler için acil formül üretilmeli. "Tek ahır, tek işletme" koşuluyla, 30 başın altındaki 2 veya 3 küçük çiftçinin birleşerek ortak başvuru yapmasına izin verilmeli ve bu model teşvik edilmeli. Bu hakkın suistimal edilmemesi adına da sistemin en fazla kaç dönem uygulanacağı en baştan şeffafça ilan edilmeli.
2. Tahsiste 1,1 "Küçük Üretici Katsayısı"
Taleplerin ve iki grup arasındaki ithalat tahsis sıralamasının "dijital ortamda" belirleneceği söylense de, dijital sistemlerin arkasındaki algoritmada küçükler lehine pozitif katsayı şart. Hakkaniyet ve tahsis adaleti için 30 baş tahsislerine, 200 baş tahsisine oranla en az 1,1 katsayı çarpanı uygulanmalı ve küçük işletmelerin sıralamada öne geçmesi yasal güvenceye alınmalı.
3. İşsiz Mühendis ve Veterinerlere "Bağımsız Denetim" Kapısı
İşletme kapasite kontrolleri, hayvan teslimatları ve kesime hazırlık aşamalarındaki denetimler, bakanlığın kadrolu memurları yerine en az 10 yıl ve üzeri fiili iş deneyimi olan bağımsız, akredite Veteriner Hekimler ve Ziraat Mühendisleri eliyle yürütülmeli.
Bu dış kaynak kullanımı kuruma hiçbir mali yük getirmeyeceği gibi, hem sahada kusursuz bir denetim mekanizması kuracak hem de işsiz ya da ikincil işlerde çalışan binlerce genç veteriner hekim ve ziraat mühendisi için muazzam bir istihdam kapısı açacaktır. Bu model, ilerleyen dönemler için nitelikli ve deneyimli iş edindirme programlarının da önünü açacaktır.
ESK'nın iyi niyetle başlattığı bu ithal besi hamlesinin tam bir başarı hikayesine mi yoksa yeni bir bürokratik krize mi dönüşeceği, sahada sunulan bu yapısal çözüm önerilerinin dikkate alınıp alınmayacağı ile belli olacak.
Bunlar da ilginizi çekebilir
Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci Kaleme Aldı: Trump’ı Kırsalın Sessiz İsyanı ve Tarım Krizi Yıktı
Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, sosyal medya hesabından yaptığı kapsamlı değerlendirmede, 2026 ABD ara seçim sonuçlarını tarım ekonomisi ve kırsal seçmen dinamikleri üzerinden analiz etti.
2 saat önceFenerbahçe'nin Liverpool Zaferi Avrupa Basınında Yankı Uyandırdı
UEFA Şampiyonlar Ligi'nde temsilcimiz Fenerbahçe, iki kez geriye düştüğü karşılaşmada İngiliz devi Liverpool'u 3-2 mağlup ederek unutulmaz bir geri dönüşe imza attı. Sarı-lacivertlilerin bu tarihi zaferi, başta İngiltere olmak üzere İspanya ve İtalya basınında geniş yankı buldu.
2 saat önceSON DURAĞIN AYNASI
Yazar Amine Demir Yazdı: SON DURAĞIN AYNASI
1 gün önce


